• </* Theme Name: Twenty Ten Theme URI: http://wordpress.org/ Description: The 2010 theme for WordPress is stylish, customizable, simple, and readable -- make it yours with a custom menu, header image, and background. Twenty Ten supports six widgetized areas (two in the sidebar, four in the footer) and featured images (thumbnails for gallery posts and custom header images for posts and pages). It includes stylesheets for print and the admin Visual Editor, special styles for posts in the "Asides" and "Gallery" categories, and has an optional one-column page template that removes the sidebar. Author: the WordPress team Version: 1.3 License: GNU General Public License License URI: license.txt Tags: black, blue, white, two-columns, fixed-width, custom-header, custom-background, threaded-comments, sticky-post, translation-ready, microformats, rtl-language-support, editor-style, custom-menu */ /* =Reset default browser CSS. Based on work by Eric Meyer: http://meyerweb.com/eric/tools/css/reset/index.html -------------------------------------------------------------- */ html, body, div, span, applet, object, iframe, h1, h2, h3, h4, h5, h6, p, blockquote, pre, a, abbr, acronym, address, big, cite, code, del, dfn, em, font, img, ins, kbd, q, s, samp, small, strike, strong, sub, sup, tt, var, b, u, i, center, dl, dt, dd, ol, ul, li, fieldset, form, label, legend, table, caption, tbody, tfoot, thead, tr, th, td { background: transparent; border: 0; margin: 0; padding: 0; vertical-align: baseline; } body { line-height: 1; } h1, h2, h3, h4, h5, h6 { clear: both; font-weight: normal; } ol, ul { list-style: none; } blockquote { quotes: none; } blockquote:before, blockquote:after { content: ''; content: none; } del { text-decoration: line-through; } /* tables still need 'cellspacing="0"' in the markup */ table { border-collapse: collapse; border-spacing: 0; } a img { border: none; } /* =Layout -------------------------------------------------------------- */ /* LAYOUT: Two columns DESCRIPTION: Two-column fixed layout with one sidebar right of content */ #container { float: left; margin: 0 -240px 0 0; width: 100%; } #content { margin: 0 280px 0 20px; } #primary, #secondary { float: right; overflow: hidden; width: 220px; } #secondary { clear: right; } #footer { clear: both; width: 100%; } /* LAYOUT: One column, no sidebar DESCRIPTION: One centered column with no sidebar */ .one-column #content { margin: 0 auto; width: 640px; } /* LAYOUT: Full width, no sidebar DESCRIPTION: Full width content with no sidebar; used for attachment pages */ .single-attachment #content { margin: 0 auto; width: 900px; } /* =Fonts -------------------------------------------------------------- */ body, input, textarea, .page-title span, .pingback a.url { font-family: MB Khursheed, Georgia, "Bitstream Charter", serif; } h3#comments-title, h3#reply-title, #access .menu, #access div.menu ul, #cancel-comment-reply-link, .form-allowed-tags, #site-info, #site-title, #wp-calendar, .comment-meta, .comment-body tr th, .comment-body thead th, .entry-content label, .entry-content tr th, .entry-content thead th, .entry-meta, .entry-title, .entry-utility, #respond label, .navigation, .page-title, .pingback p, .reply, .widget-title, .wp-caption-text { font-family: MB Khursheed, "Helvetica Neue", Arial, Helvetica, "Nimbus Sans L", sans-serif; } input[type=submit] { font-family: MB Khursheed, "Helvetica Neue", Arial, Helvetica, "Nimbus Sans L", sans-serif; } pre { font-family: MB Khursheed, "Courier 10 Pitch", Courier, monospace; } code { font-family: MB Khursheed, Monaco, Consolas, "Andale Mono", "DejaVu Sans Mono", monospace; } /* =Structure -------------------------------------------------------------- */ /* The main theme structure */ #access .menu-header, div.menu, #colophon, #branding, #main, #wrapper { margin: 0 auto; width: 940px; } #wrapper { background: #fff; margin-top: 20px; padding: 0 20px; } /* Structure the footer area */ #footer-widget-area { overflow: hidden; } #footer-widget-area .widget-area { float: left; margin-right: 20px; width: 220px; } #footer-widget-area #fourth { margin-right: 0; } #site-info { float: left; font-size: 14px; font-weight: bold; width: 700px; } #site-generator { float: right; width: 220px; } /* =Global Elements -------------------------------------------------------------- */ /* Main global 'theme' and typographic styles */ body { background: #f1f1f1; } body, input, textarea { color: #666; font-size: 12px; line-height: 18px; } hr { background-color: #e7e7e7; border: 0; clear: both; height: 1px; margin-bottom: 18px; } /* Text elements */ p { margin-bottom: 18px; text-align:justify; } ul { list-style: square; margin: 0 0 18px 1.5em; } ol { list-style: decimal; margin: 0 0 18px 1.5em; } ol ol { list-style: upper-alpha; } ol ol ol { list-style: lower-roman; } ol ol ol ol { list-style: lower-alpha; } ul ul, ol ol, ul ol, ol ul { margin-bottom: 0; } dl { margin: 0 0 24px 0; } dt { font-weight: bold; } dd { margin-bottom: 18px; } strong { font-weight: bold; } cite, em, i { font-style: italic; } big { font-size: 131.25%; } ins { background: #ffc; text-decoration: none; } blockquote { font-style: italic; padding: 0 3em; } blockquote cite, blockquote em, blockquote i { font-style: normal; } pre { background: #f7f7f7; color: #222; line-height: 18px; margin-bottom: 18px; overflow: auto; padding: 1.5em; } abbr, acronym { border-bottom: 1px dotted #666; cursor: help; } sup, sub { height: 0; line-height: 1; position: relative; vertical-align: baseline; } sup { bottom: 1ex; } sub { top: .5ex; } input[type="text"], textarea { background: #f9f9f9; border: 1px solid #ccc; box-shadow: inset 1px 1px 1px rgba(0,0,0,0.1); -moz-box-shadow: inset 1px 1px 1px rgba(0,0,0,0.1); -webkit-box-shadow: inset 1px 1px 1px rgba(0,0,0,0.1); padding: 2px; } a:link { color: #0066cc; } a:visited { color: #743399; } a:active, a:hover { color: #ff4b33; } /* Text meant only for screen readers */ .screen-reader-text { position: absolute; left: -9000px; } /* =Header -------------------------------------------------------------- */ #header { padding: 30px 0 0 0; } #site-title { float: left; font-size: 30px; line-height: 36px; margin: 0 0 18px 0; width: 700px; } #site-title a { color: #000; font-weight: bold; text-decoration: none; } #site-description { clear: right; float: right; font-style: italic; margin: 15px 0 18px 0; width: 220px; } /* This is the custom header image */ #branding img { border-top: 4px solid #000; border-bottom: 1px solid #000; display: block; float: left; } /* =Menu -------------------------------------------------------------- */ #access { background: #000; display: block; float: left; margin: 0 auto; width: 940px; } #access .menu-header, div.menu { font-size: 13px; margin-left: 12px; width: 928px; } #access .menu-header ul, div.menu ul { list-style: none; margin: 0; } #access .menu-header li, div.menu li { float: left; position: relative; } #access a { color: #aaa; display: block; line-height: 38px; padding: 0 10px; text-decoration: none; } #access ul ul { box-shadow: 0px 3px 3px rgba(0,0,0,0.2); -moz-box-shadow: 0px 3px 3px rgba(0,0,0,0.2); -webkit-box-shadow: 0px 3px 3px rgba(0,0,0,0.2); display: none; position: absolute; top: 38px; left: 0; float: left; width: 180px; z-index: 99999; } #access ul ul li { min-width: 180px; } #access ul ul ul { left: 100%; top: 0; } #access ul ul a { background: #333; line-height: 1em; padding: 10px; width: 160px; height: auto; } #access li:hover > a, #access ul ul :hover > a { background: #333; color: #fff; } #access ul li:hover > ul { display: block; } #access ul li.current_page_item > a, #access ul li.current-menu-ancestor > a, #access ul li.current-menu-item > a, #access ul li.current-menu-parent > a { color: #fff; } * html #access ul li.current_page_item a, * html #access ul li.current-menu-ancestor a, * html #access ul li.current-menu-item a, * html #access ul li.current-menu-parent a, * html #access ul li a:hover { color: #fff; } /* =Content -------------------------------------------------------------- */ #main { clear: both; overflow: hidden; padding: 40px 0 0 0; } #content { margin-bottom: 36px; } #content, #content input, #content textarea { color: #333; font-size: 16px; line-height: 24px; } #content p, #content ul, #content ol, #content dd, #content pre, #content hr { margin-bottom: 24px; } #content ul ul, #content ol ol, #content ul ol, #content ol ul { margin-bottom: 0; } #content pre, #content kbd, #content tt, #content var { font-size: 15px; line-height: 21px; } #content code { font-size: 13px; } #content dt, #content th { color: #000; } #content h1, #content h2, #content h3, #content h4, #content h5, #content h6 { color: #000; line-height: 1.5em; margin: 0 0 20px 0; } #content table { border: 1px solid #e7e7e7; margin: 0 -1px 24px 0; text-align: left; width: 100%; } #content tr th, #content thead th { color: #888; font-size: 12px; font-weight: bold; line-height: 18px; padding: 9px 24px; } #content tr td { border-top: 1px solid #e7e7e7; padding: 6px 24px; } #content tr.odd td { background: #f2f7fc; } .hentry { margin: 0 0 48px 0; } .home .sticky { background: #f2f7fc; border-top: 4px solid #000; margin-left: -20px; margin-right: -20px; padding: 18px 20px; } .single .hentry { margin: 0 0 36px 0; } .page-title { color: #000; font-size: 14px; font-weight: bold; margin: 0 0 36px 0; } .page-title span { color: #333; font-size: 16px; font-style: italic; font-weight: normal; } .page-title a:link, .page-title a:visited { color: #888; text-decoration: none; } .page-title a:active, .page-title a:hover { color: #ff4b33; } #content .entry-title { color: #000; font-size: 21px; font-weight: bold; line-height: 1.3em; margin-bottom: 0; } .entry-title a:link, .entry-title a:visited { color: #000; text-decoration: none; } .entry-title a:active, .entry-title a:hover { color: #ff4b33; } .entry-meta { color: #888; font-size: 12px; } .entry-meta abbr, .entry-utility abbr { border: none; } .entry-meta abbr:hover, .entry-utility abbr:hover { border-bottom: 1px dotted #666; } .entry-content, .entry-summary { clear: both; padding: 12px 0 0 0; } #content .entry-summary p:last-child { margin-bottom: 12px; } .entry-content fieldset { border: 1px solid #e7e7e7; margin: 0 0 24px 0; padding: 24px; } .entry-content fieldset legend { background: #fff; color: #000; font-weight: bold; padding: 0 24px; } .entry-content input { margin: 0 0 24px 0; } .entry-content input.file, .entry-content input.button { margin-right: 24px; } .entry-content label { color: #888; font-size: 12px; } .entry-content select { margin: 0 0 24px 0; } .entry-content sup, .entry-content sub { font-size: 10px; } .entry-content blockquote.left { float: left; margin-left: 0; margin-right: 24px; text-align: right; width: 33%; } .entry-content blockquote.right { float: right; margin-left: 24px; margin-right: 0; text-align: left; width: 33%; } .page-link { clear: both; color: #000; font-weight: bold; margin: 0 0 22px 0; word-spacing: 0.5em; } .page-link a:link, .page-link a:visited { background: #f1f1f1; color: #333; font-weight: normal; padding: 0.5em 0.75em; text-decoration: none; } .home .sticky .page-link a { background: #d9e8f7; } .page-link a:active, .page-link a:hover { color: #ff4b33; } body.page .edit-link { clear: both; display: block; } #entry-author-info { background: #f2f7fc; border-top: 4px solid #000; clear: both; font-size: 14px; line-height: 20px; margin: 24px 0; overflow: hidden; padding: 18px 20px; } #entry-author-info #author-avatar { background: #fff; border: 1px solid #e7e7e7; float: left; height: 60px; margin: 0 -104px 0 0; padding: 11px; } #entry-author-info #author-description { float: left; margin: 0 0 0 104px; } #entry-author-info h2 { color: #000; font-size: 100%; font-weight: bold; margin-bottom: 0; } .entry-utility { clear: both; color: #888; font-size: 12px; line-height: 18px; } .entry-meta a, .entry-utility a { color: #888; } .entry-meta a:hover, .entry-utility a:hover { color: #ff4b33; } #content .video-player { padding: 0; } /* =Asides -------------------------------------------------------------- */ .home #content .format-aside p, .home #content .category-asides p { font-size: 14px; line-height: 20px; margin-bottom: 10px; margin-top: 0; } .home .hentry.format-aside, .home .hentry.category-asides { padding: 0; } .home #content .format-aside .entry-content, .home #content .category-asides .entry-content { padding-top: 0; } /* =Gallery listing -------------------------------------------------------------- */ .format-gallery .size-thumbnail img, .category-gallery .size-thumbnail img { border: 10px solid #f1f1f1; margin-bottom: 0; } .format-gallery .gallery-thumb, .category-gallery .gallery-thumb { float: left; margin-right: 20px; margin-top: -4px; } .home #content .format-gallery .entry-utility, .home #content .category-gallery .entry-utility { padding-top: 4px; } /* =Attachment pages -------------------------------------------------------------- */ .attachment .entry-content .entry-caption { font-size: 140%; margin-top: 24px; } .attachment .entry-content .nav-previous a:before { content: '\21900a0'; } .attachment .entry-content .nav-next a:after { content: '0a0\2192'; } /* =Images -------------------------------------------------------------- */ /* Resize images to fit the main content area. - Applies only to images uploaded via WordPress by targeting size-* classes. - Other images will be left alone. Use "size-auto" class to apply to other images. */ img.size-auto, img.size-full, img.size-large, img.size-medium, .attachment img { max-width: 100%; /* When images are too wide for containing element, force them to fit. */ height: auto; /* Override height to match resized width for correct aspect ratio. */ } .alignleft, img.alignleft { display: inline; float: left; margin-right: 24px; margin-top: 4px; } .alignright, img.alignright { display: inline; float: right; margin-left: 24px; margin-top: 4px; } .aligncenter, img.aligncenter { clear: both; display: block; margin-left: auto; margin-right: auto; } img.alignleft, img.alignright, img.aligncenter { margin-bottom: 12px; } .wp-caption { background: #f1f1f1; line-height: 18px; margin-bottom: 20px; max-width: 632px !important; /* prevent too-wide images from breaking layout */ padding: 4px; text-align: center; } .wp-caption img { margin: 5px 5px 0; } .wp-caption p.wp-caption-text { color: #888; font-size: 12px; margin: 5px; } .wp-smiley { margin: 0; } .gallery { margin: 0 auto 18px; } .gallery .gallery-item { float: left; margin-top: 0; text-align: center; width: 33%; } .gallery-columns-2 .gallery-item { width: 50%; } .gallery-columns-4 .gallery-item { width: 25%; } .gallery img { border: 2px solid #cfcfcf; } .gallery-columns-2 .attachment-medium { max-width: 92%; height: auto; } .gallery-columns-4 .attachment-thumbnail { max-width: 84%; height: auto; } .gallery .gallery-caption { color: #888; font-size: 12px; margin: 0 0 12px; } .gallery dl { margin: 0; } .gallery img { border: 10px solid #f1f1f1; } .gallery br+br { display: none; } #content .attachment img {/* single attachment images should be centered */ display: block; margin: 0 auto; } /* =Navigation -------------------------------------------------------------- */ .navigation { color: #888; font-size: 12px; line-height: 18px; overflow: hidden; } .navigation a:link, .navigation a:visited { color: #888; text-decoration: none; } .navigation a:active, .navigation a:hover { color: #ff4b33; } .nav-previous { float: left; width: 50%; } .nav-next { float: right; text-align: right; width: 50%; } #nav-above { margin: 0 0 18px 0; } #nav-above { display: none; } .paged #nav-above, .single #nav-above { display: block; } #nav-below { margin: -18px 0 0 0; } /* =Comments -------------------------------------------------------------- */ #comments { clear: both; } #comments .navigation { padding: 0 0 18px 0; } h3#comments-title, h3#reply-title { color: #000; font-size: 20px; font-weight: bold; margin-bottom: 0; } h3#comments-title { padding: 24px 0; } .commentlist { list-style: none; margin: 0; } .commentlist li.comment { border-bottom: 1px solid #e7e7e7; line-height: 24px; margin: 0 0 24px 0; padding: 0 0 0 56px; position: relative; } .commentlist li:last-child { border-bottom: none; margin-bottom: 0; } #comments .comment-body ul, #comments .comment-body ol { margin-bottom: 18px; } #comments .comment-body p:last-child { margin-bottom: 6px; } #comments .comment-body blockquote p:last-child { margin-bottom: 24px; } .commentlist ol { list-style: decimal; } .commentlist .avatar { position: absolute; top: 4px; left: 0; } .comment-author { } .comment-author cite { color: #000; font-style: normal; font-weight: bold; } .comment-author .says { font-style: italic; } .comment-meta { font-size: 12px; margin: 0 0 18px 0; } .comment-meta a:link, .comment-meta a:visited { color: #888; text-decoration: none; } .comment-meta a:active, .comment-meta a:hover { color: #ff4b33; } .commentlist .even { } .commentlist .bypostauthor { } .reply { font-size: 12px; padding: 0 0 24px 0; } .reply a, a.comment-edit-link { color: #888; } .reply a:hover, a.comment-edit-link:hover { color: #ff4b33; } .commentlist .children { list-style: none; margin: 0; } .commentlist .children li { border: none; margin: 0; } .nopassword, .nocomments { display: none; } #comments .pingback { border-bottom: 1px solid #e7e7e7; margin-bottom: 18px; padding-bottom: 18px; } .commentlist li.comment+li.pingback { margin-top: -6px; } #comments .pingback p { color: #888; display: block; font-size: 12px; line-height: 18px; margin: 0; } #comments .pingback .url { font-size: 13px; font-style: italic; } /* Comments form */ input[type=submit] { color: #333; } #respond { border-top: 1px solid #e7e7e7; margin: 24px 0; overflow: hidden; position: relative; } #respond p { margin: 0; } #respond .comment-notes { margin-bottom: 1em; } .form-allowed-tags { line-height: 1em; } .children #respond { margin: 0 48px 0 0; } h3#reply-title { margin: 18px 0; } #comments-list #respond { margin: 0 0 18px 0; } #comments-list ul #respond { margin: 0; } #cancel-comment-reply-link { font-size: 12px; font-weight: normal; line-height: 18px; } #respond .required { color: #ff4b33; font-weight: bold; } #respond label { color: #888; font-size: 12px; } #respond input { margin: 0 0 9px; width: 98%; } #respond textarea { width: 98%; } #respond .form-allowed-tags { color: #888; font-size: 12px; line-height: 18px; } #respond .form-allowed-tags code { font-size: 11px; } #respond .form-submit { margin: 12px 0; } #respond .form-submit input { font-size: 14px; width: auto; } /* =Widget Areas -------------------------------------------------------------- */ .widget-area ul { list-style: none; margin-left: 0; } .widget-area ul ul { list-style: square; margin-left: 1.3em; } .widget-area select { max-width: 100%; } .widget_search #s {/* This keeps the search inputs in line */ width: 60%; } .widget_search label { display: none; } .widget-container { margin: 0 0 18px 0; } .widget-title { color: #222; font-weight: bold; } .widget-area a:link, .widget-area a:visited { text-decoration: none; } .widget-area a:active, .widget-area a:hover { text-decoration: underline; } .widget-area .entry-meta { font-size: 11px; } #wp_tag_cloud div { line-height: 1.6em; } #wp-calendar { width: 100%; } #wp-calendar caption { color: #222; font-size: 14px; font-weight: bold; padding-bottom: 4px; text-align: left; } #wp-calendar thead { font-size: 11px; } #wp-calendar thead th { } #wp-calendar tbody { color: #aaa; } #wp-calendar tbody td { background: #f5f5f5; border: 1px solid #fff; padding: 3px 0 2px; text-align: center; } #wp-calendar tbody .pad { background: none; } #wp-calendar tfoot #next { text-align: right; } .widget_rss a.rsswidget { color: #000; } .widget_rss a.rsswidget:hover { color: #ff4b33; } .widget_rss .widget-title img { width: 11px; height: 11px; } /* Main sidebars */ #main .widget-area ul { margin-left: 0; padding: 0 20px 0 0; } #main .widget-area ul ul { border: none; margin-left: 1.3em; padding: 0; } #primary { } #secondary { } /* Footer widget areas */ #footer-widget-area { } /* =Footer -------------------------------------------------------------- */ #footer { margin-bottom: 20px; } #colophon { border-top: 4px solid #000; margin-top: -4px; overflow: hidden; padding: 18px 0; } #site-info { font-weight: bold; } #site-info a { color: #000; text-decoration: none; } #site-generator { font-style: italic; position: relative; } #site-generator a { background: url(images/wordpress.png) center left no-repeat; color: #666; display: inline-block; line-height: 16px; padding-left: 20px; text-decoration: none; } #site-generator a:hover { text-decoration: underline; } img#wpstats { display: block; margin: 0 auto 10px; } /* =Mobile Safari ( iPad, iPhone and iPod Touch ) -------------------------------------------------------------- */ pre { -webkit-text-size-adjust: 140%; } code { -webkit-text-size-adjust: 160%; } #access, .entry-meta, .entry-utility, .navigation, .widget-area { -webkit-text-size-adjust: 120%; } #site-description { -webkit-text-size-adjust: none; } /* =Print Style -------------------------------------------------------------- */ @media print { body { background: none !important; } #wrapper { clear: both !important; display: block !important; float: none !important; position: relative !important; } #header { border-bottom: 2pt solid #000; padding-bottom: 18pt; } #colophon { border-top: 2pt solid #000; } #site-title, #site-description { float: none; line-height: 1.4em; margin: 0; padding: 0; } #site-title { font-size: 13pt; } .entry-content { font-size: 14pt; line-height: 1.6em; } .entry-title { font-size: 21pt; } #access, #branding img, #respond, .comment-edit-link, .edit-link, .navigation, .page-link, .widget-area { display: none !important; } #container, #header, #footer { margin: 0; width: 100%; } #content, .one-column #content { margin: 24pt 0 0; width: 100%; } .wp-caption p { font-size: 11pt; } #site-info, #site-generator { float: none; width: auto; } #colophon { width: auto; } img#wpstats { display: none; } #site-generator a { margin: 0; padding: 0; } #entry-author-info { border: 1px solid #e7e7e7; } #main { display: inline; } .home .sticky { border: none; } } /* Theme Name: Twenty Ten */ /* RTL Basics */ body { direction:rtl; unicode-bidi:embed; } /* LAYOUT: Two-Column (Right) DESCRIPTION: Two-column fixed layout with one sidebar right of content */ #container { float: right; margin: 0 0 0 -240px; } #content { margin: 0 20px 36px 280px; } #primary, #secondary { float: left; } #secondary { clear: left; } /* =Fonts -------------------------------------------------------------- */ body, input, textarea, .page-title span, .pingback a.url, h3#comments-title, h3#reply-title, #access .menu, #access div.menu ul, #cancel-comment-reply-link, .form-allowed-tags, #site-info, #site-title, #wp-calendar, .comment-meta, .comment-body tr th, .comment-body thead th, .entry-content label, .entry-content tr th, .entry-content thead th, .entry-meta, .entry-title, .entry-utility, #respond label, .navigation, .page-title, .pingback p, .reply, .widget-title, input[type=submit] { font-family: MB Khursheed, Arial, Tahoma, sans-serif; } /* =Structure -------------------------------------------------------------- */ /* The main theme structure */ #footer-widget-area .widget-area { float: right; margin-left: 20px; margin-right: 0; } #footer-widget-area #fourth { margin-left: 0; } #site-info { float: right; } #site-generator { float: left; } /* =Global Elements -------------------------------------------------------------- */ /* Text elements */ ul, ol { margin: 0 1.5em 18px 0; } blockquote { font-style: normal; } /* Text meant only for screen readers */ .screen-reader-text { left: auto; text-indent:-9000px; overflow:hidden; } /* =Header -------------------------------------------------------------- */ #site-title { float: right; } #site-description { clear: left; float: left; font-style: normal; } #branding img { float: right; } /* =Menu -------------------------------------------------------------- */ #access { float:right; } #access .menu-header, div.menu { margin-right: 12px; margin-left: 0; } #access .menu-header li, div.menu li{ float:right; } #access ul ul { left:auto; right:0; float:right; } #access ul ul ul { left:auto; right:100%; } /* =Content -------------------------------------------------------------- */ #content table { text-align: right; margin: 0 0 24px -1px; } .page-title span { font-style:normal; } .entry-title, .entry-meta { clear: right; float: right; margin-left: 68px; margin-right: 0; } .entry-content input.file, .entry-content input.button { margin-left: 24px; margin-right:0; } .entry-content blockquote.left { float: right; margin-right: 0; margin-left: 24px; text-align: left; } .entry-content blockquote.right { float: left; margin-right: 24px; margin-left: 0; text-align: right; } #entry-author-info #author-avatar { float: right; margin: 0 0 0 -104px; } #entry-author-info #author-description { float: right; margin: 0 104px 0 0; } /* Gallery listing -------------------------------------------------------------- */ .category-gallery .gallery-thumb { float: right; margin-left:20px; margin-right:0; } /* Images -------------------------------------------------------------- */ #content .gallery .gallery-caption { margin-right: 0; } #content .gallery .gallery-item { float: right; } /* =Navigation -------------------------------------------------------------- */ .nav-previous { float: right; } .nav-next { float: left; text-align:left; } /* =Comments -------------------------------------------------------------- */ .commentlist li.comment { padding: 0 56px 0 0; } .commentlist .avatar { right: 0; left: auto; } .comment-author .says, #comments .pingback .url { font-style: normal; } /* Comments form */ .children #respond { margin: 0 0 0 48px; } /* =Widget Areas -------------------------------------------------------------- */ .widget-area ul { margin-right: 0; } .widget-area ul ul { margin-right: 1.3em; margin-left: 0; } #wp-calendar caption { text-align: right; } #wp-calendar tfoot #next { text-align: left; } /* Main sidebars */ #main .widget-area ul { margin-right: 0; padding: 0 0 0 20px; } #main .widget-area ul ul { margin-right: 1.3em; margin-left: 0; } /* =Footer -------------------------------------------------------------- */ #site-generator { font-style:normal; } #site-generator a { background-position: right center; padding-right: 20px; padding-left: 0; } .wordpress-hit-counter {direction:ltr;}
  • هڪ ڏينهن اسلاميه ڪاليج سکر جي اسٽاف روم ۾ ويٺي ويٺي سائين امير گل ڪٽوهر چيو ته اخبارن ۾ ڪالم ته ڏاڍا سٺا ٿا اچن پر ڪجھ عرصي کانپوءِ انهن جو نالو نشان نٿو ملي. پڇيومانس ته انٽرنيٽ تي به نٿا ملن . چيائين اتي به وڌ ۾ وڌ هفتي کان پراڻا نٿا ملن. بس اها ڳاله هئي هي بلاگ ٺاهڻ جي. _____ دعاگو : احمد علي مڱريو Website: ahmed.mangrio.com Email: ahmed@mangrio.com
  • صفحا

  • آرڪائوز

  • تازا ليک

  • تازا رايا

    وساريان نه وسرن (5) ڊي سي هاءِ… تي Mohammad Khan Sial
    ڪاوش هائيڊ پارڪ تي heman kumar
    سنڌي ٻولي قومي ٻولي ڇو نه؟ ليک… تي jamila abbassi
    سنڌي ٻولي قومي ٻولي ڇو نه؟ ليک… تي سنڌي ٻولي قومي ٻولي…
    تازي بجيٽ ۽ پسماندگي جي ڏانوڻن… تي Rehman Memon
    هر ڳالهه جي هڪڙي موسم آهي! ليک… تي Munwar ali
    ڏاکڻي پنجاب ۾ دهشتگردن خلاف ام… تي ALLAHDINO BABBAR
    This blog is no more upda… تي Dr Sameena Afghan
    تبديلي ئي آپشن هجڻ گهرجي! ليکڪ… تي Dr Sameena Afghan
    سنڌ مان هندو آبادي جي لڏ پلاڻ… تي Qasim Ali shah
    ايف-آءِ-آر ڪٿي داخل ڪرائجي؟ لي… تي Sunita
    سال 1954 کان وٺي… ليکڪ :… تي Abrar Ali Katpar
    چڪر ڇاهي؟ ليکڪ : ڊاڪٽر ايوب… تي Bilal jan
    چڪر ڇاهي؟ ليکڪ : ڊاڪٽر ايوب… تي Bilal jan
    سنڌ ۾ ايڏي پير پرستي ڇو… تي muntazer soomro
  • بلاگ ڏٺو ويو

    • 20,495 دفعا

منجههين مينهن ”جي تو هينئڙي وَڍ“ ليکڪ : ڪلال

ـ”1960ع ۾ منهنجي بدلي حيدرآباد ڪئي ويئي. اتي منهنجو عهدو هو غلام محمد بئراج جي پروجيڪٽ ڊائريڪٽر جو. آءٌ ڪيترن ئي عهدن تي رهيو آهيان پر هي عهدو مون لاءِ ولولي انگيز به هو ته چئلينج پڻ. مون حيدرآباد کان وٺي عربي سمونڊ تائين دورو ڪيو. ڇا ڏسان ته سنڌو درياءَ جي ٻنهي پاسن کان بئراج واري علائقي ۾ ميلن جا ميل اعليٰ درجي جي ڀلي پر غير آباد زمين پئي هئي. مون کي اٽڪل 25 لک ايڪڙ زمين ورهائڻي هئي. ان لاءِ ملڪ جي ڪنڊ ڪڙڇ مان ماڻهن کي آڻي علائقي ۾ آباد ڪيو ويو. انهن کي زمين ڏني وئي.“

مٿيون ٽڪرو، ملڪ جي سپر بيورو ڪريٽ غلام اسحاق خان جي ڪيڙيل ۽ ڪامورا شاهيءَ ۾ سندس جاءِ نشين روئداد خان جي ڪتاب “پاڪستان انقلاب جي ڪنڌيءَ تي” ۾ لکيل لفظن جو تت آهي. اهو ڪتاب آڪسفورڊ پريس وارن ڇا پيو آهي ۽ لفظ ان جي اردو ترجمي مان کنيل آهن.

ڪتاب ۾آيل هڪڙي اهم ڳالهه کي هتي حوالي طور پيش ڪجي ٿو. صاحب موصوف لکي ٿو، “اوهان کي ان ڳالهه تي ڏکيو اعتبار ايندو پر حقيقت اها آهي ته مونکي انهيءَ ڳالهه جو پورو پورو اختيار حاصل هو ته آءٌ راولپنڊي (مرڪزي سرڪار) ۽ لاهور (صوبائي سرڪار) کان پڇڻ کان سواءِ ئي پنج سو ايڪڙ ٻني ڪنهن به شخص کي الاٽ ڪري سگهندو هوس. شرط فقط اهو هو ته اهو ماڻهو زمين کي پوکڻ جو پختو ارادو رکندو هجي ۽ منجهس پوکيءَ جي اعليٰ درجي جي صلاحيت هجي. ان ڳالهه کان سواءِ ڪا پڇا ڳاڇا ڪانه هئي.”

ڪيئن ٿا ڀانيو سائين!؟ سنڌ جي ملڪيت هئي يا مالِ غنيمت! غنيمت جي مال جي معنيٰ ڦرلٽ جو مال، دشمن جو مال. مفتوحن جو مال، “ڪا پڇا ڳاڇا ڪانه هئي”. هڪڙو ڪامورو پنهنجي مرضيءَ سان پنهنجي دلپسند ماڻهن کي پنج پنج سو ايڪڙ ٻني ڏئي ڇڏيندو هو. ڪو به قاعدو قانون ڪونه هو. ڪو به اصول (Norm) مقرر ٿيل ڪونه هو. اها هئي برڪت اسان جي زندگيءَ ۾ آزادي ۽ ون يونٽ جي عطا ڪيل- انهيءَ علائقي ۾ سائين پوءِ ايوب خان، موسيٰ خان، جنرل واجد علي برڪي، ايئرمارشل اصغر خان جا هزارن ايڪڙن جا فارم قائم ٿيا. سنڌين ۾ ته ڪا “صلاحيت” هوندي ڪانهي. البت ايوب خان ۽ جنرل برڪي وارا ويچارا پاڻ اچي جوڙو جوٽيندا هئا!

حقيقت ۾ اڄوڪو آرٽيڪل اڳئين آرٽيڪل جو تسلسل آهي.

سنڌ جي مال جي لُٽ لاءِ اڪثر ته ڪو قاعدو قانون ئي ٺهيو ئي ڪونه، جيڪڏهن ٺهيو ته ان ۾ به عجيب مشڪري جهڙيون ڳالهيون هونديون هيون. عجب آهي ته ورهاڱي کان پوءِ هندوستان لڏي ويل سنڌين جي ملڪيت جي معاملي لاءِ ڪا ڪميشن قائم ڪئي وئي هئي، جيڪا ان ملڪيت جي قيمت جو ڪاٿو لڳائيندي هئي. اهو ان ڪري جو اهو ”اصول“ قائم ڪيو ويو هو ته ڪو به مقامي (سنڌي) ماڻهو پنجن سوَن کان مٿي واري قيمت واري جاءِ، دوڪان، پلاٽ يا زرعي زمين خريد ڪرڻ جو اهل ڪونه هو. اها سموري ملڪيت ٻاهران آيلن کي ڏيڻي هئي. ان ڪري ڪميشن خيرن سان ننڍي ۾ ننڍي ملڪيت جو ڪاٿو 501، 503، 510 روپيا لڳائيندي هئي. اهو انڪري ته جيئن ڪا شيءِ ڪنهن سنڌيءَ کي هٿ نه لڳي. ان لاءِ سيٽلمينٽ جو کاتو قائم ڪيو ويو. اهو سڄو عمل عاليٰ جناب قائدِ ملت شهيد نوابزادي لياقت علي خان “يعني ملڪ جي وزيراعظم جي نگراني ۾ ٿيندو هو.”

هتي مون ٻن جدا جدا موقعن تي، هڪڙو ملڪ جي آزاديءَ کان پوءِ ۽ ٻيو ون يونٽ ٺهڻ کان پوءِ سنڌ کي ڦرڻ لٽڻ جا مثال ڏنا آهن. ان کان سواءِ ٻين ميدانن جهڙوڪ تهذيب ۽ ثقافت، تعليم، زيان توڙي سياست ۾ به اهوئي ساڳيو جبر وارو رويو اسان سان روا رکيو ويو. انهن ڳالهين تي بار بار لکيو پئي ويو آهي. انهن لکتن ۾ انگ اکر به پيش ڪيا ويا آهن.

مون کي هتي جنهن ڳالهه تي زور ڏيڻو آهي سا اها ته اسان سان تاريخ هڪڙو جبر ڪيو آهي. اهو اسان قبول ڪري چڪا آهيون. اهو قبول ڪرڻوئي پيو آهي. ان ڳالهه ۾ ڪو خوش رهي يا رنج رهي. (پڪ سان هن ڳالهه سان ڪيترن ئي دوستن کي سخت اختلاف هوندو) اپکنڊ جي ورهاڱي وقت ٻاهران لڏي آيل ماڻهو اڪثر مري کپي ويا هوندا، باقي انهن ۾ ڪي ڪڻا وڃي بچيا هوندا. انهن ماڻهن جو پويون نسلُ يا نسل سنڌ ڄاوا آهن. اها ڳالهه ٻنهي ڌرين يعني سنڌي زبان ڳالهائڻ وارن سنڌين توڙي اردو زبان ڳالهائڻ وارن سنڌين کي سمجهڻي پوندي. پوءِ انهيءَ سوچ پٽاندر ئي پنهنجي سماجي ۽ سياسي روين ۽ مفادن جو تعين ڪرڻو پوندو. پنهنجي هر انفرادي توڙي اجتماعي رويي کي سنڌ جي مفادن جي طابع رکڻو پوندو. حڪمران ۽ اڳرائي واري ذهنيت کي ترڪ ڪرڻو پوندو. سنڌ جي خلاف ٿيندڙ سازشن جو حصو بنجڻ بجاءِ انهن جو مقابلو ڪيو ويندو.

حقيقت اها آهي ته تاريخ انهيءَ ڳالهه جي شاهد آهي ته ڪو به ماڻهو يا قوم پنهنجي ڌرتيءَ تان هٿ ناهي کڻندي، ظاهري طور پوءِ ان کي ڪيترو جبر جو يا ٺڳيءَ جو شڪار ڇو نه بڻايو ويو هجي.

ٻي ڳالهه آهي ته جيتري قدر پاڪستان جي ڳالهه آهي ته ظاهر آهي اسين پارلياماني سطح تي پاڪستان جي سڀني کان اڳ گهُر ڪرڻ واري ڌر آهيون. آزاديءَ کان اڳ ملڪ جي آزاد ٿيڻ کان پوءِ واري دور بابت اسان سان به ته ضرور اسان جي خوشحالي، اسان جي آزادي، اسان جي وقار ۽ عزت نفس بابت به ڪي واعدا، وچن، قول قرار ڪيا ويا هوندا. اسان کي به سُکيي گذر جون خاطريون ۽ ضمانتون ڏنيون ويون هونديون، ائين ته هرگز ڪونه هوندو ته سنڌين هن ملڪ ۾ سدا لاءِ ٻئي درجي جو شهري يا اڻ-شهري (Non-citizen) ٿي رهڻ واري شرط تي پاڪستان جي گُهر ڪئي هوندي.

اها ڳالهه انهن کي ياد رکڻ گهرجي ۽ ان جي اهميت کان واقف ٿيڻ گهرجي جيڪي سنڌ جي وسيلن تي اسان جهڙو ئي حق رکن ٿا. جن جا ٻچا اسان جي ٻچن سان گهٽين جي مٽيءَ سان گڏجي راند ڪڏندا آهن، جن جا ۽ اسان جا دفن گاهه گڏ آهن.

ائين نه ته سالن جا سال ملڪ جي ڏاڍين ڌرين خلاف ڳالهايو وڃي، انهن جي جبر جو ذڪر ڪيو وڃي، پر جيڪڏهن بدقسمتي سان ”پنهنجو“ ڪو آپيشاهي جو ڇٽ مٿي تي رکي ملڪ تي سواري ڪري ته پنهنجي تڇ جهڙن مفادن ماڻڻ لاءِ ان سان سلهاڙجي وڃجي.

هي ملڪ ڪيئن پيو هلايو وڃي، ان کان اوهين واقف هوندا. اوهان کي طاقت وارين غلام گردشن ۾ رهڻ جو وڏو تجربو آهي. ان ڪري پاڻ کي ئي گڏجي سڏجي هڪ ٻئي جي حقن لاءِ وڙهڻو پوندو. اڄ اسان جا بدقسمتيءَ سان حَقَ جدا جدا ٿا نظر اچن پر تاريخ جو عظيم عمل اسان جي مفادن هڪ ڪرڻ لاءِ ٻڌل آهي.

اها ڳالهه هاڻي قبولڻ جوڳي رهي ئي ڪانهي ته ڪالاباغ ڊئم جهڙن معاملن تي سنڌ جي مخالفت ڪئي وڃي ۽ سنڌ سان جبر جو سلوڪ روا رکڻ وارين اونداهين جي قوتن سان ٻِٽَ ٿي بيهجي. ڪراچيءَ ۾ فقط ڪراچيءَ جو ڊوميسائيل رکڻ وارن کي نوڪري ڏيڻ جي قانونسازي ڪرائي وڃي (انهيءَ ڏِس ۾ اِهو به نه سوچيو وڃي ته ڪراچيءَ کان ٻاهر خود انهن ماڻهن جي اولاد جي مفاد تي ڪيڏي ضرب ٿي لڳي، جن جي نالي تي اوهين سياست ڪريو ٿا ۽ جن جا وڏا به ورهاڱي وقت هندوستان مان لڏي سنڌ ۾ آيا هئا، ڪڏهن ته اهڙي به قانون سازي ڪرائي وڃي ته ٻئي صوبي جي ماڻهوءَ کي سنڌ ۾ ملڪيت خريد ڪرڻ جو حق نه هجڻ گهرجي.

خودڪش حملي آورن ۽ سماج جو تاڃي پيٽو اڊيڙي ڇڏڻ وارن جي خلاف آپريشن ۾ بي گهر ٿيڻ وارن کي ته دهشتگرد ڪوٺي انهن جي سنڌ ۾ اچڻ جي مخالفت ڪئي وڃي پر ٻئي سڄي جڳ جهان مان ايندڙ لوڌ کي ڀليڪار چيو وڃي. هر بهاري، برمي، بينگالي، ايراني ۽ الائي ڪٿان ڪٿان جي ماڻهن کي پنهنجو (own) ڪيو وڃي. انهن کي سڃاڻپ ڪارڊ ٺهرائي ڏيڻ، انهن جا ووٽ داخل ڪرائڻ ۽ انهن جي روزي روٽي جو بندوبست ڪرڻ ۾ انهن جو واهرو ٿيڻ لاءِ پنهنجي تنظيم اندر سيل قائم ڪيا وڃن.

جڏهن ملڪ ۾ تاريخ جي مڃيل اصولن پٽاندر ڪنهن صوبي قائم ٿيڻ جي ڳالهه ڪئي وڃي نه فقط اکيون ٻُوٽي انهيءَ جي حمايت ڪرڻ پر اڃا به ”وڌيڪ صوبن ٺاهڻ“ واري ڳالهه ڪئي وڃي.

(آءٌ سرائڪي صوبي جو حمايتي آهيان. اهو علائقو رنجيت سنگهه فتح ڪري پنجاب سان گڏيو هو. نه ته اهو علائقو گهڻي ڀاڱي سنڌ سان گڏيل هوندو هو يا ته دهلي جي سلطنت هيٺ جدا صوبو هو. جيتري قدر بهاولپور جو لاڳاپو آهي ته ورهاڱي وقت جڏهن سڀني رياستن (Princely States) کي آزاد ڇڏيو ويو هو ته اهي پنهنجي ان قسم جي فيصلي ۾ خود مختيار هونديون ته ٻنهي ملڪن يعني پاڪستان يا هندوستان مان جنهن سان به چاهين، شامل ٿي سگهنديون، تڏهن بهاولپور رياست شروع ۾ سنڌ سان شامل ٿيڻ جي خواهش ڏيکاري هئي. ها البت ايترو سو ضرور آهي ته جڏهن به محمد علي دراني جهڙي قسم جون ”شيون“ انهيءَ قسم جو مطالبو ڪرڻ لڳنديون آهن ته هڪدم ڇرڪ نڪري ويندو آهي ۽ شڪ جو جاڳڻ به فطري آهي.)

اسان ڪڏهن به آپيشاهي کي ناهي قبوليو. اسان جي انهيءَ مزاج کي پنهنجي وجود جو ئي حصو سمجهيو وڃي. سنڌ عظيم ۽ اڻٽر آهي، ان جي سالميت کي پنهنجي سِرَ کان به مٿيرو ڪري سمجهبو. ان کان سواءِ ٻي ڪا به ڳالهه قبول ڪرڻ جوڳي نه هجڻ گهرجي. ٻي ڪا به ڳالهه پاڻ afford ئي نٿا ڪري سگهون.

سائين منهنجا فلسطين جي ڪيس جي سڀ کان وڏي وڪيل (منهنجي راءِ ۾) پروفيسر ائڊورڊ سعيد چوندو هو ته يهودين جيڪي ڏاڍايون فلسطين سان ڪيون آهن، اسان جي ملڪيت جيئن جيئن قبضو ڪيو ويو. ان قبضي کي جائز بنائڻ لاءِ جيڪي طور طريقا اختيار ڪيا ويا، جن جي نتيجي ۾ فلسطينين کي جلاوطنيءَ جو عذاب ڀوڳڻو پئجي ويو آهي، جيڪو اڄ ڏينهن تائين جاري آهي، ائين اسان جو قتلِ عام به جاري آهي ته ان ڳالهه کي ٻنهي ڌرين يعني فلسطينين ۽ يهودين جي وچ ۾ ويڇا وڌائڻ سمجهيو وڃي. (ياد رهي ته ائڊورڊ سعيد فلسطين جي مسئلي جو حل اهو ڄاڻايو هو ته ٻئي ڌريون هڪ ئي ملڪ جا هڪجهڙا شهري هجن ۽ رياست جو ڪردار سيڪيولر هئڻ گهرجي.)

منهنجو چوڻ فقط ايترو آهي ته 1972ع ۾ ٿيل ٻولي وارن فسادن کان پوءِ جيڪو ٺاهه ڪيو ويو هو ان جو هڪڙو نقطو اهو به هو ته ايندڙ ڏهن سالن اندر اردو ڳالهائڻ وارا سنڌي لازمي طور تي سنڌي زبان سکندا. ان سان اهو ٿئي ها ته اسان جي هڪ ٿيڻ جون فطري واٽون کُلي پون ها ۽ تاريخ جي هڪ عظيم عمل جي شروعات ٿي چڪي هجي ها. ان کان پوءِ پنجن سالن اندر مارشل لا لڳو ته ان کي خدا جو عطا ڪيل موقعو سمجهي، ڀائيچاري ۽ ٺاهه جي انهيءَ دستاويز کي وساريو ويو، فقط پنهنجي معمولي مفادن جي پورائي لاءِ. حالانڪه اها اهڙي ڳالهه جنهن اسان جي هڪ ٿيڻ واري عمل ۾ وڏي رڪاوٽ وڌي جنهن سان پنهنجو نقصان ٿيو ۽ فائدو اسان کي ڦرڻ وارن جو.

بهرحال غلطين کي درست ڪرڻ جا موقعا به تاريخ مختلف قومن ۽ تهذيبن کي عطا ڪندي رهندي آهي. شرط فقط اهو آهي ته انهن مان فائدو حاصل ڪيو وڃي. ان لاءِ وسيع ظرف جي ضرورت آهي.

تازو نوي واري ڏهاڪي جي شروعاتي ڪنهن سال ۾ اٽليءَ جي اعليٰ ترين عدالت پنهنجي فيصلي کي غلط ڪوٺيو ۽ ان تي معافي ورتي، جيڪو صديون اڳ ڪيو ويو هو، جنهن موجب ڌرتي جي ڦرڻ واري دعويٰ تي گليلو کي سزا ٻڌائي وئي هئي. ظاهر آهي صدين کان پوءِ وارن ٿيندڙ فيصلن سان ملزم يا سزا کائيندڙ شخص لاءِ ته ڪو به فرق ڪونه ٿو پوي، ها البت ائين ضرور آهي ته ان سان انصاف لاءِ وڙهندڙن جي وڏي همت افزائي ٿئي ٿي. انهن کي پنهنجي ويڙهاند جاري رکڻ لاءِ حوصلو ۽ اتساهه ملندو آهي.

اسين اهڙو ڪو به مطالبو نه ڪنداسين ته سٺ سال اڳ سنڌين کان کسيل ملڪيت واپس ڪئي وڃي. ها البت ايترو ضرور چاهبو ته جيڪي طور طريقا اختيار ڪيا ويا ۽ جڏهن به ۽ جيڪا سنڌين جي دولت ڦٻائي وئي آهي (جيڪو عمل اڄ تائين جاري آهي) انهن مڙني ڳالهين کي غلط ڪوٺيو وڃي ۽ ان تي پڇتاوَ جو اظهار ضرور ٿيڻ گهرجي. اها ڳالهه سنڌي ڳالهائڻ وارن سنڌين جي دل وٺڻ لاءِ بنيادي ڳالهه هوندي. ان سان سڀني جي هانوَ تي ڇنڊو پوندو. حوصلو ملندو، محبت وڌندي، پنهنجي وسيلن کي بچائي سگهبو.

امير المؤمنين حضرت علي عليه السلام فرمايو آهي ته ”غلطي جو اعتراف ڪرڻ، پل صراط تان لنگهي وڃڻ برابر آهي.“

۽ ظاهر آهي ته وسيع ظرف، آئيني جهڙي ضمير ۽ محبت جي تلاش ڪرڻ وارن کان سواءِ ڪو به پل صراط ٽپي ڪونه سگهندو.