• </* Theme Name: Twenty Ten Theme URI: http://wordpress.org/ Description: The 2010 theme for WordPress is stylish, customizable, simple, and readable -- make it yours with a custom menu, header image, and background. Twenty Ten supports six widgetized areas (two in the sidebar, four in the footer) and featured images (thumbnails for gallery posts and custom header images for posts and pages). It includes stylesheets for print and the admin Visual Editor, special styles for posts in the "Asides" and "Gallery" categories, and has an optional one-column page template that removes the sidebar. Author: the WordPress team Version: 1.3 License: GNU General Public License License URI: license.txt Tags: black, blue, white, two-columns, fixed-width, custom-header, custom-background, threaded-comments, sticky-post, translation-ready, microformats, rtl-language-support, editor-style, custom-menu */ /* =Reset default browser CSS. Based on work by Eric Meyer: http://meyerweb.com/eric/tools/css/reset/index.html -------------------------------------------------------------- */ html, body, div, span, applet, object, iframe, h1, h2, h3, h4, h5, h6, p, blockquote, pre, a, abbr, acronym, address, big, cite, code, del, dfn, em, font, img, ins, kbd, q, s, samp, small, strike, strong, sub, sup, tt, var, b, u, i, center, dl, dt, dd, ol, ul, li, fieldset, form, label, legend, table, caption, tbody, tfoot, thead, tr, th, td { background: transparent; border: 0; margin: 0; padding: 0; vertical-align: baseline; } body { line-height: 1; } h1, h2, h3, h4, h5, h6 { clear: both; font-weight: normal; } ol, ul { list-style: none; } blockquote { quotes: none; } blockquote:before, blockquote:after { content: ''; content: none; } del { text-decoration: line-through; } /* tables still need 'cellspacing="0"' in the markup */ table { border-collapse: collapse; border-spacing: 0; } a img { border: none; } /* =Layout -------------------------------------------------------------- */ /* LAYOUT: Two columns DESCRIPTION: Two-column fixed layout with one sidebar right of content */ #container { float: left; margin: 0 -240px 0 0; width: 100%; } #content { margin: 0 280px 0 20px; } #primary, #secondary { float: right; overflow: hidden; width: 220px; } #secondary { clear: right; } #footer { clear: both; width: 100%; } /* LAYOUT: One column, no sidebar DESCRIPTION: One centered column with no sidebar */ .one-column #content { margin: 0 auto; width: 640px; } /* LAYOUT: Full width, no sidebar DESCRIPTION: Full width content with no sidebar; used for attachment pages */ .single-attachment #content { margin: 0 auto; width: 900px; } /* =Fonts -------------------------------------------------------------- */ body, input, textarea, .page-title span, .pingback a.url { font-family: MB Khursheed, Georgia, "Bitstream Charter", serif; } h3#comments-title, h3#reply-title, #access .menu, #access div.menu ul, #cancel-comment-reply-link, .form-allowed-tags, #site-info, #site-title, #wp-calendar, .comment-meta, .comment-body tr th, .comment-body thead th, .entry-content label, .entry-content tr th, .entry-content thead th, .entry-meta, .entry-title, .entry-utility, #respond label, .navigation, .page-title, .pingback p, .reply, .widget-title, .wp-caption-text { font-family: MB Khursheed, "Helvetica Neue", Arial, Helvetica, "Nimbus Sans L", sans-serif; } input[type=submit] { font-family: MB Khursheed, "Helvetica Neue", Arial, Helvetica, "Nimbus Sans L", sans-serif; } pre { font-family: MB Khursheed, "Courier 10 Pitch", Courier, monospace; } code { font-family: MB Khursheed, Monaco, Consolas, "Andale Mono", "DejaVu Sans Mono", monospace; } /* =Structure -------------------------------------------------------------- */ /* The main theme structure */ #access .menu-header, div.menu, #colophon, #branding, #main, #wrapper { margin: 0 auto; width: 940px; } #wrapper { background: #fff; margin-top: 20px; padding: 0 20px; } /* Structure the footer area */ #footer-widget-area { overflow: hidden; } #footer-widget-area .widget-area { float: left; margin-right: 20px; width: 220px; } #footer-widget-area #fourth { margin-right: 0; } #site-info { float: left; font-size: 14px; font-weight: bold; width: 700px; } #site-generator { float: right; width: 220px; } /* =Global Elements -------------------------------------------------------------- */ /* Main global 'theme' and typographic styles */ body { background: #f1f1f1; } body, input, textarea { color: #666; font-size: 12px; line-height: 18px; } hr { background-color: #e7e7e7; border: 0; clear: both; height: 1px; margin-bottom: 18px; } /* Text elements */ p { margin-bottom: 18px; text-align:justify; } ul { list-style: square; margin: 0 0 18px 1.5em; } ol { list-style: decimal; margin: 0 0 18px 1.5em; } ol ol { list-style: upper-alpha; } ol ol ol { list-style: lower-roman; } ol ol ol ol { list-style: lower-alpha; } ul ul, ol ol, ul ol, ol ul { margin-bottom: 0; } dl { margin: 0 0 24px 0; } dt { font-weight: bold; } dd { margin-bottom: 18px; } strong { font-weight: bold; } cite, em, i { font-style: italic; } big { font-size: 131.25%; } ins { background: #ffc; text-decoration: none; } blockquote { font-style: italic; padding: 0 3em; } blockquote cite, blockquote em, blockquote i { font-style: normal; } pre { background: #f7f7f7; color: #222; line-height: 18px; margin-bottom: 18px; overflow: auto; padding: 1.5em; } abbr, acronym { border-bottom: 1px dotted #666; cursor: help; } sup, sub { height: 0; line-height: 1; position: relative; vertical-align: baseline; } sup { bottom: 1ex; } sub { top: .5ex; } input[type="text"], textarea { background: #f9f9f9; border: 1px solid #ccc; box-shadow: inset 1px 1px 1px rgba(0,0,0,0.1); -moz-box-shadow: inset 1px 1px 1px rgba(0,0,0,0.1); -webkit-box-shadow: inset 1px 1px 1px rgba(0,0,0,0.1); padding: 2px; } a:link { color: #0066cc; } a:visited { color: #743399; } a:active, a:hover { color: #ff4b33; } /* Text meant only for screen readers */ .screen-reader-text { position: absolute; left: -9000px; } /* =Header -------------------------------------------------------------- */ #header { padding: 30px 0 0 0; } #site-title { float: left; font-size: 30px; line-height: 36px; margin: 0 0 18px 0; width: 700px; } #site-title a { color: #000; font-weight: bold; text-decoration: none; } #site-description { clear: right; float: right; font-style: italic; margin: 15px 0 18px 0; width: 220px; } /* This is the custom header image */ #branding img { border-top: 4px solid #000; border-bottom: 1px solid #000; display: block; float: left; } /* =Menu -------------------------------------------------------------- */ #access { background: #000; display: block; float: left; margin: 0 auto; width: 940px; } #access .menu-header, div.menu { font-size: 13px; margin-left: 12px; width: 928px; } #access .menu-header ul, div.menu ul { list-style: none; margin: 0; } #access .menu-header li, div.menu li { float: left; position: relative; } #access a { color: #aaa; display: block; line-height: 38px; padding: 0 10px; text-decoration: none; } #access ul ul { box-shadow: 0px 3px 3px rgba(0,0,0,0.2); -moz-box-shadow: 0px 3px 3px rgba(0,0,0,0.2); -webkit-box-shadow: 0px 3px 3px rgba(0,0,0,0.2); display: none; position: absolute; top: 38px; left: 0; float: left; width: 180px; z-index: 99999; } #access ul ul li { min-width: 180px; } #access ul ul ul { left: 100%; top: 0; } #access ul ul a { background: #333; line-height: 1em; padding: 10px; width: 160px; height: auto; } #access li:hover > a, #access ul ul :hover > a { background: #333; color: #fff; } #access ul li:hover > ul { display: block; } #access ul li.current_page_item > a, #access ul li.current-menu-ancestor > a, #access ul li.current-menu-item > a, #access ul li.current-menu-parent > a { color: #fff; } * html #access ul li.current_page_item a, * html #access ul li.current-menu-ancestor a, * html #access ul li.current-menu-item a, * html #access ul li.current-menu-parent a, * html #access ul li a:hover { color: #fff; } /* =Content -------------------------------------------------------------- */ #main { clear: both; overflow: hidden; padding: 40px 0 0 0; } #content { margin-bottom: 36px; } #content, #content input, #content textarea { color: #333; font-size: 16px; line-height: 24px; } #content p, #content ul, #content ol, #content dd, #content pre, #content hr { margin-bottom: 24px; } #content ul ul, #content ol ol, #content ul ol, #content ol ul { margin-bottom: 0; } #content pre, #content kbd, #content tt, #content var { font-size: 15px; line-height: 21px; } #content code { font-size: 13px; } #content dt, #content th { color: #000; } #content h1, #content h2, #content h3, #content h4, #content h5, #content h6 { color: #000; line-height: 1.5em; margin: 0 0 20px 0; } #content table { border: 1px solid #e7e7e7; margin: 0 -1px 24px 0; text-align: left; width: 100%; } #content tr th, #content thead th { color: #888; font-size: 12px; font-weight: bold; line-height: 18px; padding: 9px 24px; } #content tr td { border-top: 1px solid #e7e7e7; padding: 6px 24px; } #content tr.odd td { background: #f2f7fc; } .hentry { margin: 0 0 48px 0; } .home .sticky { background: #f2f7fc; border-top: 4px solid #000; margin-left: -20px; margin-right: -20px; padding: 18px 20px; } .single .hentry { margin: 0 0 36px 0; } .page-title { color: #000; font-size: 14px; font-weight: bold; margin: 0 0 36px 0; } .page-title span { color: #333; font-size: 16px; font-style: italic; font-weight: normal; } .page-title a:link, .page-title a:visited { color: #888; text-decoration: none; } .page-title a:active, .page-title a:hover { color: #ff4b33; } #content .entry-title { color: #000; font-size: 21px; font-weight: bold; line-height: 1.3em; margin-bottom: 0; } .entry-title a:link, .entry-title a:visited { color: #000; text-decoration: none; } .entry-title a:active, .entry-title a:hover { color: #ff4b33; } .entry-meta { color: #888; font-size: 12px; } .entry-meta abbr, .entry-utility abbr { border: none; } .entry-meta abbr:hover, .entry-utility abbr:hover { border-bottom: 1px dotted #666; } .entry-content, .entry-summary { clear: both; padding: 12px 0 0 0; } #content .entry-summary p:last-child { margin-bottom: 12px; } .entry-content fieldset { border: 1px solid #e7e7e7; margin: 0 0 24px 0; padding: 24px; } .entry-content fieldset legend { background: #fff; color: #000; font-weight: bold; padding: 0 24px; } .entry-content input { margin: 0 0 24px 0; } .entry-content input.file, .entry-content input.button { margin-right: 24px; } .entry-content label { color: #888; font-size: 12px; } .entry-content select { margin: 0 0 24px 0; } .entry-content sup, .entry-content sub { font-size: 10px; } .entry-content blockquote.left { float: left; margin-left: 0; margin-right: 24px; text-align: right; width: 33%; } .entry-content blockquote.right { float: right; margin-left: 24px; margin-right: 0; text-align: left; width: 33%; } .page-link { clear: both; color: #000; font-weight: bold; margin: 0 0 22px 0; word-spacing: 0.5em; } .page-link a:link, .page-link a:visited { background: #f1f1f1; color: #333; font-weight: normal; padding: 0.5em 0.75em; text-decoration: none; } .home .sticky .page-link a { background: #d9e8f7; } .page-link a:active, .page-link a:hover { color: #ff4b33; } body.page .edit-link { clear: both; display: block; } #entry-author-info { background: #f2f7fc; border-top: 4px solid #000; clear: both; font-size: 14px; line-height: 20px; margin: 24px 0; overflow: hidden; padding: 18px 20px; } #entry-author-info #author-avatar { background: #fff; border: 1px solid #e7e7e7; float: left; height: 60px; margin: 0 -104px 0 0; padding: 11px; } #entry-author-info #author-description { float: left; margin: 0 0 0 104px; } #entry-author-info h2 { color: #000; font-size: 100%; font-weight: bold; margin-bottom: 0; } .entry-utility { clear: both; color: #888; font-size: 12px; line-height: 18px; } .entry-meta a, .entry-utility a { color: #888; } .entry-meta a:hover, .entry-utility a:hover { color: #ff4b33; } #content .video-player { padding: 0; } /* =Asides -------------------------------------------------------------- */ .home #content .format-aside p, .home #content .category-asides p { font-size: 14px; line-height: 20px; margin-bottom: 10px; margin-top: 0; } .home .hentry.format-aside, .home .hentry.category-asides { padding: 0; } .home #content .format-aside .entry-content, .home #content .category-asides .entry-content { padding-top: 0; } /* =Gallery listing -------------------------------------------------------------- */ .format-gallery .size-thumbnail img, .category-gallery .size-thumbnail img { border: 10px solid #f1f1f1; margin-bottom: 0; } .format-gallery .gallery-thumb, .category-gallery .gallery-thumb { float: left; margin-right: 20px; margin-top: -4px; } .home #content .format-gallery .entry-utility, .home #content .category-gallery .entry-utility { padding-top: 4px; } /* =Attachment pages -------------------------------------------------------------- */ .attachment .entry-content .entry-caption { font-size: 140%; margin-top: 24px; } .attachment .entry-content .nav-previous a:before { content: '\21900a0'; } .attachment .entry-content .nav-next a:after { content: '0a0\2192'; } /* =Images -------------------------------------------------------------- */ /* Resize images to fit the main content area. - Applies only to images uploaded via WordPress by targeting size-* classes. - Other images will be left alone. Use "size-auto" class to apply to other images. */ img.size-auto, img.size-full, img.size-large, img.size-medium, .attachment img { max-width: 100%; /* When images are too wide for containing element, force them to fit. */ height: auto; /* Override height to match resized width for correct aspect ratio. */ } .alignleft, img.alignleft { display: inline; float: left; margin-right: 24px; margin-top: 4px; } .alignright, img.alignright { display: inline; float: right; margin-left: 24px; margin-top: 4px; } .aligncenter, img.aligncenter { clear: both; display: block; margin-left: auto; margin-right: auto; } img.alignleft, img.alignright, img.aligncenter { margin-bottom: 12px; } .wp-caption { background: #f1f1f1; line-height: 18px; margin-bottom: 20px; max-width: 632px !important; /* prevent too-wide images from breaking layout */ padding: 4px; text-align: center; } .wp-caption img { margin: 5px 5px 0; } .wp-caption p.wp-caption-text { color: #888; font-size: 12px; margin: 5px; } .wp-smiley { margin: 0; } .gallery { margin: 0 auto 18px; } .gallery .gallery-item { float: left; margin-top: 0; text-align: center; width: 33%; } .gallery-columns-2 .gallery-item { width: 50%; } .gallery-columns-4 .gallery-item { width: 25%; } .gallery img { border: 2px solid #cfcfcf; } .gallery-columns-2 .attachment-medium { max-width: 92%; height: auto; } .gallery-columns-4 .attachment-thumbnail { max-width: 84%; height: auto; } .gallery .gallery-caption { color: #888; font-size: 12px; margin: 0 0 12px; } .gallery dl { margin: 0; } .gallery img { border: 10px solid #f1f1f1; } .gallery br+br { display: none; } #content .attachment img {/* single attachment images should be centered */ display: block; margin: 0 auto; } /* =Navigation -------------------------------------------------------------- */ .navigation { color: #888; font-size: 12px; line-height: 18px; overflow: hidden; } .navigation a:link, .navigation a:visited { color: #888; text-decoration: none; } .navigation a:active, .navigation a:hover { color: #ff4b33; } .nav-previous { float: left; width: 50%; } .nav-next { float: right; text-align: right; width: 50%; } #nav-above { margin: 0 0 18px 0; } #nav-above { display: none; } .paged #nav-above, .single #nav-above { display: block; } #nav-below { margin: -18px 0 0 0; } /* =Comments -------------------------------------------------------------- */ #comments { clear: both; } #comments .navigation { padding: 0 0 18px 0; } h3#comments-title, h3#reply-title { color: #000; font-size: 20px; font-weight: bold; margin-bottom: 0; } h3#comments-title { padding: 24px 0; } .commentlist { list-style: none; margin: 0; } .commentlist li.comment { border-bottom: 1px solid #e7e7e7; line-height: 24px; margin: 0 0 24px 0; padding: 0 0 0 56px; position: relative; } .commentlist li:last-child { border-bottom: none; margin-bottom: 0; } #comments .comment-body ul, #comments .comment-body ol { margin-bottom: 18px; } #comments .comment-body p:last-child { margin-bottom: 6px; } #comments .comment-body blockquote p:last-child { margin-bottom: 24px; } .commentlist ol { list-style: decimal; } .commentlist .avatar { position: absolute; top: 4px; left: 0; } .comment-author { } .comment-author cite { color: #000; font-style: normal; font-weight: bold; } .comment-author .says { font-style: italic; } .comment-meta { font-size: 12px; margin: 0 0 18px 0; } .comment-meta a:link, .comment-meta a:visited { color: #888; text-decoration: none; } .comment-meta a:active, .comment-meta a:hover { color: #ff4b33; } .commentlist .even { } .commentlist .bypostauthor { } .reply { font-size: 12px; padding: 0 0 24px 0; } .reply a, a.comment-edit-link { color: #888; } .reply a:hover, a.comment-edit-link:hover { color: #ff4b33; } .commentlist .children { list-style: none; margin: 0; } .commentlist .children li { border: none; margin: 0; } .nopassword, .nocomments { display: none; } #comments .pingback { border-bottom: 1px solid #e7e7e7; margin-bottom: 18px; padding-bottom: 18px; } .commentlist li.comment+li.pingback { margin-top: -6px; } #comments .pingback p { color: #888; display: block; font-size: 12px; line-height: 18px; margin: 0; } #comments .pingback .url { font-size: 13px; font-style: italic; } /* Comments form */ input[type=submit] { color: #333; } #respond { border-top: 1px solid #e7e7e7; margin: 24px 0; overflow: hidden; position: relative; } #respond p { margin: 0; } #respond .comment-notes { margin-bottom: 1em; } .form-allowed-tags { line-height: 1em; } .children #respond { margin: 0 48px 0 0; } h3#reply-title { margin: 18px 0; } #comments-list #respond { margin: 0 0 18px 0; } #comments-list ul #respond { margin: 0; } #cancel-comment-reply-link { font-size: 12px; font-weight: normal; line-height: 18px; } #respond .required { color: #ff4b33; font-weight: bold; } #respond label { color: #888; font-size: 12px; } #respond input { margin: 0 0 9px; width: 98%; } #respond textarea { width: 98%; } #respond .form-allowed-tags { color: #888; font-size: 12px; line-height: 18px; } #respond .form-allowed-tags code { font-size: 11px; } #respond .form-submit { margin: 12px 0; } #respond .form-submit input { font-size: 14px; width: auto; } /* =Widget Areas -------------------------------------------------------------- */ .widget-area ul { list-style: none; margin-left: 0; } .widget-area ul ul { list-style: square; margin-left: 1.3em; } .widget-area select { max-width: 100%; } .widget_search #s {/* This keeps the search inputs in line */ width: 60%; } .widget_search label { display: none; } .widget-container { margin: 0 0 18px 0; } .widget-title { color: #222; font-weight: bold; } .widget-area a:link, .widget-area a:visited { text-decoration: none; } .widget-area a:active, .widget-area a:hover { text-decoration: underline; } .widget-area .entry-meta { font-size: 11px; } #wp_tag_cloud div { line-height: 1.6em; } #wp-calendar { width: 100%; } #wp-calendar caption { color: #222; font-size: 14px; font-weight: bold; padding-bottom: 4px; text-align: left; } #wp-calendar thead { font-size: 11px; } #wp-calendar thead th { } #wp-calendar tbody { color: #aaa; } #wp-calendar tbody td { background: #f5f5f5; border: 1px solid #fff; padding: 3px 0 2px; text-align: center; } #wp-calendar tbody .pad { background: none; } #wp-calendar tfoot #next { text-align: right; } .widget_rss a.rsswidget { color: #000; } .widget_rss a.rsswidget:hover { color: #ff4b33; } .widget_rss .widget-title img { width: 11px; height: 11px; } /* Main sidebars */ #main .widget-area ul { margin-left: 0; padding: 0 20px 0 0; } #main .widget-area ul ul { border: none; margin-left: 1.3em; padding: 0; } #primary { } #secondary { } /* Footer widget areas */ #footer-widget-area { } /* =Footer -------------------------------------------------------------- */ #footer { margin-bottom: 20px; } #colophon { border-top: 4px solid #000; margin-top: -4px; overflow: hidden; padding: 18px 0; } #site-info { font-weight: bold; } #site-info a { color: #000; text-decoration: none; } #site-generator { font-style: italic; position: relative; } #site-generator a { background: url(images/wordpress.png) center left no-repeat; color: #666; display: inline-block; line-height: 16px; padding-left: 20px; text-decoration: none; } #site-generator a:hover { text-decoration: underline; } img#wpstats { display: block; margin: 0 auto 10px; } /* =Mobile Safari ( iPad, iPhone and iPod Touch ) -------------------------------------------------------------- */ pre { -webkit-text-size-adjust: 140%; } code { -webkit-text-size-adjust: 160%; } #access, .entry-meta, .entry-utility, .navigation, .widget-area { -webkit-text-size-adjust: 120%; } #site-description { -webkit-text-size-adjust: none; } /* =Print Style -------------------------------------------------------------- */ @media print { body { background: none !important; } #wrapper { clear: both !important; display: block !important; float: none !important; position: relative !important; } #header { border-bottom: 2pt solid #000; padding-bottom: 18pt; } #colophon { border-top: 2pt solid #000; } #site-title, #site-description { float: none; line-height: 1.4em; margin: 0; padding: 0; } #site-title { font-size: 13pt; } .entry-content { font-size: 14pt; line-height: 1.6em; } .entry-title { font-size: 21pt; } #access, #branding img, #respond, .comment-edit-link, .edit-link, .navigation, .page-link, .widget-area { display: none !important; } #container, #header, #footer { margin: 0; width: 100%; } #content, .one-column #content { margin: 24pt 0 0; width: 100%; } .wp-caption p { font-size: 11pt; } #site-info, #site-generator { float: none; width: auto; } #colophon { width: auto; } img#wpstats { display: none; } #site-generator a { margin: 0; padding: 0; } #entry-author-info { border: 1px solid #e7e7e7; } #main { display: inline; } .home .sticky { border: none; } } /* Theme Name: Twenty Ten */ /* RTL Basics */ body { direction:rtl; unicode-bidi:embed; } /* LAYOUT: Two-Column (Right) DESCRIPTION: Two-column fixed layout with one sidebar right of content */ #container { float: right; margin: 0 0 0 -240px; } #content { margin: 0 20px 36px 280px; } #primary, #secondary { float: left; } #secondary { clear: left; } /* =Fonts -------------------------------------------------------------- */ body, input, textarea, .page-title span, .pingback a.url, h3#comments-title, h3#reply-title, #access .menu, #access div.menu ul, #cancel-comment-reply-link, .form-allowed-tags, #site-info, #site-title, #wp-calendar, .comment-meta, .comment-body tr th, .comment-body thead th, .entry-content label, .entry-content tr th, .entry-content thead th, .entry-meta, .entry-title, .entry-utility, #respond label, .navigation, .page-title, .pingback p, .reply, .widget-title, input[type=submit] { font-family: MB Khursheed, Arial, Tahoma, sans-serif; } /* =Structure -------------------------------------------------------------- */ /* The main theme structure */ #footer-widget-area .widget-area { float: right; margin-left: 20px; margin-right: 0; } #footer-widget-area #fourth { margin-left: 0; } #site-info { float: right; } #site-generator { float: left; } /* =Global Elements -------------------------------------------------------------- */ /* Text elements */ ul, ol { margin: 0 1.5em 18px 0; } blockquote { font-style: normal; } /* Text meant only for screen readers */ .screen-reader-text { left: auto; text-indent:-9000px; overflow:hidden; } /* =Header -------------------------------------------------------------- */ #site-title { float: right; } #site-description { clear: left; float: left; font-style: normal; } #branding img { float: right; } /* =Menu -------------------------------------------------------------- */ #access { float:right; } #access .menu-header, div.menu { margin-right: 12px; margin-left: 0; } #access .menu-header li, div.menu li{ float:right; } #access ul ul { left:auto; right:0; float:right; } #access ul ul ul { left:auto; right:100%; } /* =Content -------------------------------------------------------------- */ #content table { text-align: right; margin: 0 0 24px -1px; } .page-title span { font-style:normal; } .entry-title, .entry-meta { clear: right; float: right; margin-left: 68px; margin-right: 0; } .entry-content input.file, .entry-content input.button { margin-left: 24px; margin-right:0; } .entry-content blockquote.left { float: right; margin-right: 0; margin-left: 24px; text-align: left; } .entry-content blockquote.right { float: left; margin-right: 24px; margin-left: 0; text-align: right; } #entry-author-info #author-avatar { float: right; margin: 0 0 0 -104px; } #entry-author-info #author-description { float: right; margin: 0 104px 0 0; } /* Gallery listing -------------------------------------------------------------- */ .category-gallery .gallery-thumb { float: right; margin-left:20px; margin-right:0; } /* Images -------------------------------------------------------------- */ #content .gallery .gallery-caption { margin-right: 0; } #content .gallery .gallery-item { float: right; } /* =Navigation -------------------------------------------------------------- */ .nav-previous { float: right; } .nav-next { float: left; text-align:left; } /* =Comments -------------------------------------------------------------- */ .commentlist li.comment { padding: 0 56px 0 0; } .commentlist .avatar { right: 0; left: auto; } .comment-author .says, #comments .pingback .url { font-style: normal; } /* Comments form */ .children #respond { margin: 0 0 0 48px; } /* =Widget Areas -------------------------------------------------------------- */ .widget-area ul { margin-right: 0; } .widget-area ul ul { margin-right: 1.3em; margin-left: 0; } #wp-calendar caption { text-align: right; } #wp-calendar tfoot #next { text-align: left; } /* Main sidebars */ #main .widget-area ul { margin-right: 0; padding: 0 0 0 20px; } #main .widget-area ul ul { margin-right: 1.3em; margin-left: 0; } /* =Footer -------------------------------------------------------------- */ #site-generator { font-style:normal; } #site-generator a { background-position: right center; padding-right: 20px; padding-left: 0; } .wordpress-hit-counter {direction:ltr;}
  • هڪ ڏينهن اسلاميه ڪاليج سکر جي اسٽاف روم ۾ ويٺي ويٺي سائين امير گل ڪٽوهر چيو ته اخبارن ۾ ڪالم ته ڏاڍا سٺا ٿا اچن پر ڪجھ عرصي کانپوءِ انهن جو نالو نشان نٿو ملي. پڇيومانس ته انٽرنيٽ تي به نٿا ملن . چيائين اتي به وڌ ۾ وڌ هفتي کان پراڻا نٿا ملن. بس اها ڳاله هئي هي بلاگ ٺاهڻ جي. _____ دعاگو : احمد علي مڱريو Website: ahmed.mangrio.com Email: ahmed@mangrio.com
  • صفحا

  • آرڪائوز

  • تازا ليک

  • تازا رايا

    Mohammad Khan Sial on وساريان نه وسرن (5) ڊي سي هاءِ…
    heman kumar on ڪاوش هائيڊ پارڪ
    jamila abbassi on سنڌي ٻولي قومي ٻولي ڇو نه؟ ليک…
    سنڌي ٻولي قومي ٻولي… on سنڌي ٻولي قومي ٻولي ڇو نه؟ ليک…
    Rehman Memon on تازي بجيٽ ۽ پسماندگي جي ڏانوڻن…
    Munwar ali on هر ڳالهه جي هڪڙي موسم آهي! ليک…
    ALLAHDINO BABBAR on ڏاکڻي پنجاب ۾ دهشتگردن خلاف ام…
    Dr Sameena Afghan on This blog is no more upda…
    Dr Sameena Afghan on تبديلي ئي آپشن هجڻ گهرجي! ليکڪ…
    Qasim Ali shah on سنڌ مان هندو آبادي جي لڏ پلاڻ…
    Sunita on ايف-آءِ-آر ڪٿي داخل ڪرائجي؟ لي…
    Abrar Ali Katpar on سال 1954 کان وٺي… ليکڪ :…
    Bilal jan on چڪر ڇاهي؟ ليکڪ : ڊاڪٽر ايوب…
    Bilal jan on چڪر ڇاهي؟ ليکڪ : ڊاڪٽر ايوب…
    muntazer soomro on سنڌ ۾ ايڏي پير پرستي ڇو…
  • بلاگ ڏٺو ويو

    • 13,213 دفعا

وساريان نه وسرن… ”يحيٰ خان جي مارشل لا، ڀٽ ڌڻي جي ادبي ڪانفرنس ۾ نعرا“ ليکڪ : احمد خان جمالي

قسط: 7

سنڌ يونيورسٽي ۽ انجنيئرنگ ڪاليج ڄامشورو جي شاگردن 4 مارچ 1967ع تي احتجاج ۽ مزاحمت ڪري لٺيون کائي ايوبي آمريت جي نتيجي ۾ پيدا ٿيل گُهٽ ۽ ٻوسٽ کي به ٽوڙيو ته آپيشاهي جي پاليل نوڪرشاهي کي پڻ چئلينج ڪيو.

ان دور ۾ سنڌي ادبي سنگت به نه صرف پنهنجو پاڻ کي زندهه رکندي آئي پر ماحول جي ماٺار ۾ چڻنگ پڻ دُکائيندي رهي. 60 واري ڏهاڪي ۾ تخليق ٿيندڙ مزاحمتي ادب ۽ شاعري شاگردن، دانشورن، وڪيلن، نوجوانن ۽ حساس ذهن رکندڙ حلقن کي جهنجهوڙي به رهي هئي ته ڪجهه ڪرڻ لاءِ اتساهه پيدا ڪري ميدان ۽ ماحول پڻ تيار ڪري رهي هئي. ”روح رهاڻ“ جو ڪردار ۽ ”سنڌي شام“ ملهائڻ جي شعوري ڪوشش ڪري مجموعي طور تي سنڌ جي مختلف حلقن ۽ حصن کي متحد پڻ ڪري رهي هئي.

اڄ جي دور ۾ ته جنگ، مذهبي ۽ لساني فرقيواريت کي ”نندڻ“ عام آهي پر 1965ع واري جنگي جنون جي ماحول ۾ ”اياز“ جو اهڙو ڪردار ۽ ”ببانگ دُهل“ اهڙي شاعري ڪرڻ، ڪا مذاق نه هئي ”سامهون آ نارائڻ شيام“ ”ڪيئن بندوق کڻان، مان“ جهڙا شعر لکي ”اياز“ نه صرف سنڌ ۽ پاڪستان ۾ پر ننڍي کنڊ ۽ دنيا ۾ ٿرٿلو مچائي ڇڏيو ۽ پنهنجو پاڻ کي”باغي“ سمجهڻ ۽ سڏڻ ۾ فخر محسوس ڪيو. حيدر بخش جتوئي، نياز همايون، ڊاڪٽر تنوير عباسي ۽ تاج بلوچ سميت سنڌ جي سڀني شاعرن، اديبن ۽ دانشورن جيڪو ڪردار 60 واري ڏهاڪي ۾ ادا ڪيو، اهو ڪردار اسانجي جدوجهد جو شاندار رڪارڊ به ته انسان دوست ۽ ترقي پسند لاڙي جي عڪاسي ڪندڙ پڻ آهي. سنڌ جي ادب ۽ شاعري ۾ ”رجعتي رجحان“ نه هجڻ جي برابر آهي.

1967ع ۽ ان کانپوءِ حضرت شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي عرس جي موقعي تي سرڪار جي طرفان جيڪا ادبي ڪانفرنس ٿيندي هئي، ان ۾ سنڌ يونيورسٽي، انجنيئرنگ ڪاليج ۽ لياقت ميڊيڪل ڪاليج شاگردن جو هڪ ”جٿو“ ضرور شرڪت ڪندو هو ۽ ان ڪانفرنس ۾ جيئي سنڌ ون يونٽ ٽوڙيو، سنڌي ٻولي قومي ٻولي ۽ سياسي قيدي آزاد ڪيو جهڙا نعرا هڻي، ادبي ڪانفرنس کي”گرمائي“ ته سرڪار نمائندن کي ”چيڙائي“ ڪانفرنس ۽ ”ميلي“ جو ماحول ئي تبديل ڪري ڇڏيندو هو.

يحيٰ خان جي تازي مارشل لا جي دهشت جي ماحول ۾ جڏهن ”ڀٽ ڌڻي“ جي ميلي جو موقعو آيو ته ان وقت به سنڌ يونيورسٽي ۽ انجنيئرنگ ڪاليج ڄامشوري جي شاگردن جو جٿو شعوري طور تي تياري ڪري ”پنهنجي پراڻي رسم“ کي جاري رکڻ جي نيت سان ڀٽ ڌڻي جي مزار جي ٿيندڙ ادبي ڪانفرنس ۾ حاضر ٿيو. ڪانفرنس جيڏي مهل پنهنجي عروج تي هئي ته ”جوڌن جوانن“ جي هن جٿي به پنهنجي ”زندهه هجڻ“ ۽ مزاحمت ڪرڻ جو ثبوت ڏيڻ لاءِ ان دور جا مشهور ”رائج نعرا“ ورجايا 9 شاگرد گرفتار ڪيا ويا پر ميلي جي ماحول جي معرفت يحيٰ خان جي مارشل لا جي دهشت کي چئلينج ڪري شاگردن بيٺل پاڻيءَ ۾ پهريون زوردار پٿر اڇلايو، جنهن مجموعي طور تي سنڌ جي نوجوانن، ساڃاهه وند ڌرين ۽ عوام کي ”جدوجهد جاري رکڻ“ جو پيغام ڏنو.

شاگردن جي ان جٿي ۾ ڄام ساقي پڻ شامل هو پر هو گرفتار نه ٿيو ۽ ڪنهن طرح ”کسڪي“ ويو ۽ پيادل هالا پهتو. جتان سواريءَ ۾ نوابشاهه آيو. گرفتار ٿيل 9 شاگردن جا نالا هن قت ياد نه آهن پر اول مختلف وقتن تي ان واقعي حوالي سان رسالن ۽ اخبارن ۾ شايع ٿيندا رهيا آهن.

ڪجهه ڏينهن کانپوءِ انهن شاگردن کي آزاد ڪيو ويو هو. ڄام ساقي جي خلاف ان وقت به گرفتاريءَ جا وارنٽ جاري ڪيل هئا ۽ هو روپوش هو.

ڀٽ شاهه جي ادبي ڪانفرنس ۾ شاگردن کي گرفتار ڪرڻ جي خبر جيئن اسان کي نوابشاهه ۾ پهتي ته ٻئي ڏينهن تي مون هٿ سان ننڍا ننڍا ”پمفليٽ“ ٺاهيا جن تي:

1) جيئي سنڌ- ون يونٽ ٽوڙيو.

2) سنڌ ٻولي- قومي ٻولي.

3) گرفتار شاگرد آزاد ڪيو.

4) مارشل لا ختم ڪيو.

جا مطالبا لکيا، صبح کان کان شام تائين تڪڙ ۾ سوين پمفليٽ هٿ سان لکيا.

پمفليٽ لکڻ کانپوءِ اهو سوال سامهون آيو ته اُهي ورهائجن ڪٿي ۽ ڪيئن؟؟ شام جو آءٌ اهي پمفليٽ کڻي، ڊاڪٽر خير محمد جوڻي وٽ ويس جنهن هيءَ مشڪل آسان ڪئي. اسان صلاح ڪئي ته اهي پمفليٽ ڪنهن طرح گورنمينٽ ڪاليج جي ڪمرن ۾، پوسٽ آفيس جي دٻن ۾ ۽ لائبريري ۾ ورهائجن ته جيئن شاگردن ۽ عوام تائين به پهچن ته سرڪار ۽ انتظاميا جي هٿ به چڙهن ۽ کين خبر پوي ته اسان مارشل لا ۾ به مڙڻ وارا نه آهيون. شام جو گورنمينٽ ڪاليج پهتاسين ته سامهون ئي چوڪيدار اسان کي ڏسي ورتو. مون ڊاڪٽر خيرل کي چيو ته تون ”ان همراهه، کي ”ڪچهري“ ۾ مصروف رک ته باقي ڪم آءٌ پاڻ لاهي ٿو اچان.

ڊاڪٽر ”خيرل“ ننڍي هوندي کان ئي ڪچهريءَ جو ”ڪوڏيو“ آهي، ان ڪري هن کي ان سلسلي ۾ ڪا دقت پيش نه آئي پر بعد ۾ ڊاڪٽر خير محمد ٻڌايو ته ڪچهري جي معاملي ۾ اهو چوڪيدار ”مون کان به ٻه هٿ اڳتي آهي…!!“

اتان واندا ٿي، اک ٽيٽ سان اچي پوسٽ آفيس جي دٻن ۾ پمفليٽ وڌا ۽ اهڙي طرح اخبارون پڙهڻ جي بهاني سان گهنٽا گهر ۾ انتظاميا طرفان قائم ڪيل لائبريري ۾ به پمفليٽ رکيا.

انهن ڏينهن ۾ آءٌ نوابشاهه جي غريب آباد پاڙي ۾ مهربان مرحوم محمد يعقوب جتوئي جي جاءِ تي رهندو هوس.

ٻئي ڏينهن صبح جو سوير وري هٿ سان وڌيڪ پمفليٽ لکڻ جي ”ڪِرت“ شروع ڪيم. شام جو پمفليٽ کڻي ورهائڻ لاءِ نڪتس ته خيال آيو، اڃا گرمي آهي. ڌوٻي کان ڪپڙا کڻي پوءِ اچي پمفليٽ کڻان. اهو سوچي پمفليٽ واپس رکي ٻاهر نڪتس ۽ اڃا ”سيٺ پارسي“ واري چوراهي تي گلزار مسجد وٽ پهتس ته پوليس اچي گرفتار ڪيو ۽ چوڻ لڳا ته ”صبح کان پيا توکي ڳوليون“ ٿاڻي تي پهتس ته خبر پئي ته همراهه اول ئي ڳوٺان منهنجي وڏي ڀاءُ کي منهنجي بدلي ۾ گرفتار ڪري آيا هئا. اهڙي طرح سڪندر بنگوار ۽ شايد عزيز بنگوار ۽ هڪ، ٻه ٻيا دوست به اول ئي ٿاڻي تي هئا. شاهه محمد شاهه ڏينهن ٻن کان نوابشاهه ۾ نه هو، ان ڪري فوري طور تي ته گرفتار نه ٿي سگهيو پر پوءِ ”سائين“ کي به وٺي آيا.

سڀني انڪار ڪيو ته ”اسان اهي پرچا نه ته لکيا آهن  نه ئي ورهايا آهن. ممڪن آهي ته ڄامشوري جي شاگردن هتي اچي اهو ڪم ڪيو هجي“. قاضي محمد ڌامراهه چيو ته ”گهٽ ۾ گهٽ اسان سان ته سچي ڳالهه ڪريو ته جيئن اسان پوءِ ان لحاظ سان انتظاميا سان به ڳالهايون ۽ کين مطمئن ڪيون“. شاهه محمد شاهه پنهنجائپ ۽ نيڪ نيتي سان کلندي قاضي صاحب کي چيو ته ”اهو ڪم جمالي جو آهي“.

بهرحال ضلعي جي ڊپٽي ڪمشنر جيڪو شايد اخلاق احمد يا اخلاق حسين هو، اُن ڪيپٽن ”گُل“ ۽ خوجه صاحب تي مشتمل ڪميٽي ٺاهي وئي ته اُهي ”گرفتار مجرمن کان پين سان ڪاغذ تي اهي مطالبا لکرائي  ڏسندا ته انهن مان ڪنهن جا هٿ اکر ملن ٿا يا نٿا ملن.

جيئن ته مون اهي پمفليٽ تڪڙ ۾ سادي رف ڪاغذ تي لکيا هئا. جڏهن ته ڪميٽي جي اڳيان صاف سڙي ڪاغذ تي آرام سان اکر مٽائي، سٺا ڪري لکيا. دراصل ڪميٽي جا ميمبر به ڀلا هئا. ڊي سي اخلاق صاحب جي گھر واري سنڌي چنا هئي. فوجي آفيسر ڪيپٽن ”گل“ پاڻ پٺاڻ هو. خوجه صاحب ته هونئن ئي ”گريٽ“ هو، ان ڪري ڪميٽي اسان کي بي قصور قرار ڏيئي آزاد ڪري ڇڏيو.

نوابشاهه ۾ ۽ خاص ڪري گورنمينٽ ڪاليج ۾ تعليم حاصل ڪرڻ دوران اسان جي ذهن تي تحريڪ جو ” جنون“ هوندو هو. آءُ ڪڏهن محمد يعقوب وٽ رهندو هوس ته ڪڏهن عيدگاهه جي ٻن ڪمرن واري جاءِ ۾ رهندو هوس جتي استاد سڄڻ رند رهندو هو. عيدگاهه جا اهي ڪمرا اسانجي تحريڪ جو مرڪز هئا. شاهه محمد شاهه سڪرنڊ روڊ تي سائين امداد محمد شاهه وٽ رهندو هو، جيڪو پڻ عيد گاهه کي تمام ويجهو آهي. آءُ ۽ شاهه محمد شاهه پنهنجين پراڻين قميصن ۾ نم جا پن ۽ ٽاريون ڀري، آمريت ۽ ون يونٽ جا بوتا به ٺاهيندا هئاسين جيڪي احتجاجي جلوس جي دوران ساڙيندا هئاسين.

تقريبن هر روز ڪو نه ڪو جلوس ڪڍندا هئاسين يا ڪو نه ڪو ڦڏو ضرور ٿيندو هو  ۽ ان جو پهريون نزلو مونتي ڪرندو هو. سائين قاضي فيض محمد، سيد رشيد صاحب، سائين امداد محمد شاهه، قاضي محمد بخش ڌامراهه، عبدالفتاح ميمڻ، غلام نبي شيخ، سائين ناصر شاهه ۽ تحريڪ سان واسطو ۽ همدردي رکندڙ وڪيل  ۽ شهري اسان جي مدد ڪندا هئا.

هونئن ته سکر سينٽرل جيل، حيدرآباد جيل ۽ ڪراچي جيل ۾ ٻه-ٻه دفعا ڇهن، ڇهن مهينن تائين قيد ۾ رهيو آهيان پر نوابشاهه ۾ لاتعداد دفعا ” لاڪپ“  ۽ جيل ڀوڳيا آهن. ٻه –  چار دفعا ته ائين به ٿيو جو سائين امداد محمد شاهه جي ذاتي ضمانت تي آزاد ٿي، سائين جا ٿورا مڃي، سائين جي رهائش مان اڃا ٻاهر ئي مس نڪرندو هوس ته وري ڪو نه ڪو الزام هڻي گرفتار ڪيو ويندو هو.

مونکي ياد آهي ته هڪ دفعي قاضي محمد ڌامراهه جي جاءِ تي هڪ سي آءِ ڊي واري سائين کي چيو ته ” هن ڇوڪر جي اسان کي ڪا به خبر نٿي پوي، اسان غريب آباد وڃون ٿا ته اتي موجود هوندو آهي ۽ اڃا اوهان وٽ مس پهچندا آهيون ته وري اتي حاضر هوندو آهي. اهڙي طرح وري رشيد صاحب ۽ شاهنواز قريشي جي جاءِ ته به اسان کان اڳ ئي موجود هوندو آهي، هي اسان جي لاءِ مستقل مٿي جو سور آهي. ڇاڪاڻ جو مٿيان آفيسر هن جي ۽ شاهه محمد شاهه جي چر پر ۽ سرگرمي بابت اسان کان بار بار پڇا ڪندا آهن“ هڪ ڀيري آءُ تازو سکر سينٽرل جيل مان آزاد ٿي آيس ۽ صبح جو گورنمينٽ ڪاليج ڏانهن پئي ويس، جتي امتحان هلندڙ هئا. مونکي خبر نه پيئي ته اوچتو پٺيان نوابشاهه جي ايس پي عبدالرحيم رئيساڻي اچي گاڏي بيهاري ۽ انتهائي پنهنجائپ مان پڇيائين ته ” ڪيڏانهن ٿو وڃي؟“ مون کيس جواب ڏنو ته امتحان ڏيڻ ڪاليج ٿو وڃان. هن کي منهنجي جواب تي يقين نه آيو پر چيائين ته گاڏي ۾ ويهه ته توکي ڪاليج پهچايون ٿا. مون ڏاڍو لهرايو پر اهڙي انداز ۽ طريقي سان پاڻ سان گڏ ويهاريائين جو آءٌ پريشان ٿي ويس. ويهڻ کانپوءِ چيائين ”تون وري ڪهڙا امتحان ڏيندين؟ پڪ ڪاليج بند ڪرائڻ يا ڪو نه ڪو ڦڏو ڪرڻ ويندو هوندين توهان جا مسئلا به نه ٿا کُٽن“. اهي ڳالهيون ڪري پاڻ سان گڏ سندس آفيس ۾ آڻي ويهاريائين ۽ منجهند جو هڪ بجي امتحان جي ٽائيم پوري ٿيڻ کانپوءِ گهر واپس وڃڻ جي اجازت ڏنائين.

ڊي سي هاءِ اسڪول نوابشاهه ۾ محمد ملوڪ جي نالي سان اسان جو هڪ استاد هوندو هو، ڊرائينگ جو استاد هو. پڃري به کڻندو هو ته جسماني ڪسرت به ڪندو هو. ڪڏهن ڪڏهن پنهنجي خيالن ۾ ٻُڏل به هوندو هو ته ڪڏهن ڪڏهن پري کان کلي کيڪاريندو ۽ زور سان ڳالهائيندو هو، ڀلو استاد هو. هڪ دفعي غلام بشير پيرزادي کي ”سائي“ ٿي پئي ۽ هو هفتو کن ڪلاس ۾ نه اچي سگهيو. جڏهن هفتي کانپوءِ غلام بشير ڪلاس ۾ آيو ته سائين غيرحاضريءَ جو سبب پڇيس. هن کيس حقيقت ٻڌائي پر سائين ملوڪ هڪ ڏنڊي هن کي هڻڻ شروع ڪئي ته ٻيءَ ڏنڊي مونکي، ايئن واري واري سان ٻنهي کي مار ڏنائين. مون سائين کي چيو ته سائين مونکي ڇاجي سزا ڏنوَ؟ چائين ته ”هن سان گڏ ويهڻ جي سزا!!“

جڏهن ڪاليج ۾ پڙهندو هوس ۽ تحريڪن ۾ ڀرپور حصو وٺندو هوس ته هرڪو ذاتي طور سڃاڻندو به هو. ٽي چار ڀيرا ايئن به ٿيو جو سامهون ايندي سائين ملوڪ صاحب چيو ”اڙي، احمد خان اڃا ٻاهر پيو ڦرين ڇا؟“

اوهان يقين ڪندا ته سائين جي ايئن چوڻ کانپوءِ هڪ ڪلاڪ جي اندر گرفتار ڪري ويندا هئا. ايئن هڪ يا ٻه دفعا نه پر ٽي، چار دفعا ٿيو. خبر ناهي ته اهو اتفاق ڪيئن ٿيندو هو.

هڪ ڀيري سائين ملوڪ صاحب، شاگردن کي چيو ته اُهي گهران طوطو ٺاهي اچن. هرڪو شاگرد صبح جو ڪاغذ تي طوطي جي ڊرائنگ ٺاهي آيو. سائين هڪ شاگرد کي اردو ۾ چيو ”تم ني اڇا طوطا بنايا هي، ليڪن اگر يه بُنڊ پر هوتا تو اور ڀي اڇا لگتا“. اتفاق سان ڇوڪرو پنجابي هو، ان ڪري پريشان ٿي سوچڻ لڳو ته ”بُنڊ تي طوطو ڪيئن ٺهندو!!“.

سائين ملوڪ اڃا به حيات آهي ۽ باقاعدي پڃري کڻڻ جي پريڪٽس ڪندو آهي!!

جواب ڇڏيو

لاگ ان ٿيڻ لاءِ هيٺ پنهنجي تفصيل ڀريو يا ڪنهن آئڪان تي ڪلڪ ڪريو:

WordPress.com Logo

توهان پنهنجو WordPress.com اڪائونٽ استعمال ڪندي رايو ڏئي رهيا آهيو. لاگ آئوٽ ڪريو / تبديل ڪريو )

Twitter picture

توهان پنهنجو Twitter اڪائونٽ استعمال ڪندي رايو ڏئي رهيا آهيو. لاگ آئوٽ ڪريو / تبديل ڪريو )

Facebook photo

توهان پنهنجو Facebook اڪائونٽ استعمال ڪندي رايو ڏئي رهيا آهيو. لاگ آئوٽ ڪريو / تبديل ڪريو )

Google+ photo

توهان پنهنجو Google+ اڪائونٽ استعمال ڪندي رايو ڏئي رهيا آهيو. لاگ آئوٽ ڪريو / تبديل ڪريو )

%s سان رابطو پيو ڪري

%d bloggers like this: