• </* Theme Name: Twenty Ten Theme URI: http://wordpress.org/ Description: The 2010 theme for WordPress is stylish, customizable, simple, and readable -- make it yours with a custom menu, header image, and background. Twenty Ten supports six widgetized areas (two in the sidebar, four in the footer) and featured images (thumbnails for gallery posts and custom header images for posts and pages). It includes stylesheets for print and the admin Visual Editor, special styles for posts in the "Asides" and "Gallery" categories, and has an optional one-column page template that removes the sidebar. Author: the WordPress team Version: 1.3 License: GNU General Public License License URI: license.txt Tags: black, blue, white, two-columns, fixed-width, custom-header, custom-background, threaded-comments, sticky-post, translation-ready, microformats, rtl-language-support, editor-style, custom-menu */ /* =Reset default browser CSS. Based on work by Eric Meyer: http://meyerweb.com/eric/tools/css/reset/index.html -------------------------------------------------------------- */ html, body, div, span, applet, object, iframe, h1, h2, h3, h4, h5, h6, p, blockquote, pre, a, abbr, acronym, address, big, cite, code, del, dfn, em, font, img, ins, kbd, q, s, samp, small, strike, strong, sub, sup, tt, var, b, u, i, center, dl, dt, dd, ol, ul, li, fieldset, form, label, legend, table, caption, tbody, tfoot, thead, tr, th, td { background: transparent; border: 0; margin: 0; padding: 0; vertical-align: baseline; } body { line-height: 1; } h1, h2, h3, h4, h5, h6 { clear: both; font-weight: normal; } ol, ul { list-style: none; } blockquote { quotes: none; } blockquote:before, blockquote:after { content: ''; content: none; } del { text-decoration: line-through; } /* tables still need 'cellspacing="0"' in the markup */ table { border-collapse: collapse; border-spacing: 0; } a img { border: none; } /* =Layout -------------------------------------------------------------- */ /* LAYOUT: Two columns DESCRIPTION: Two-column fixed layout with one sidebar right of content */ #container { float: left; margin: 0 -240px 0 0; width: 100%; } #content { margin: 0 280px 0 20px; } #primary, #secondary { float: right; overflow: hidden; width: 220px; } #secondary { clear: right; } #footer { clear: both; width: 100%; } /* LAYOUT: One column, no sidebar DESCRIPTION: One centered column with no sidebar */ .one-column #content { margin: 0 auto; width: 640px; } /* LAYOUT: Full width, no sidebar DESCRIPTION: Full width content with no sidebar; used for attachment pages */ .single-attachment #content { margin: 0 auto; width: 900px; } /* =Fonts -------------------------------------------------------------- */ body, input, textarea, .page-title span, .pingback a.url { font-family: MB Khursheed, Georgia, "Bitstream Charter", serif; } h3#comments-title, h3#reply-title, #access .menu, #access div.menu ul, #cancel-comment-reply-link, .form-allowed-tags, #site-info, #site-title, #wp-calendar, .comment-meta, .comment-body tr th, .comment-body thead th, .entry-content label, .entry-content tr th, .entry-content thead th, .entry-meta, .entry-title, .entry-utility, #respond label, .navigation, .page-title, .pingback p, .reply, .widget-title, .wp-caption-text { font-family: MB Khursheed, "Helvetica Neue", Arial, Helvetica, "Nimbus Sans L", sans-serif; } input[type=submit] { font-family: MB Khursheed, "Helvetica Neue", Arial, Helvetica, "Nimbus Sans L", sans-serif; } pre { font-family: MB Khursheed, "Courier 10 Pitch", Courier, monospace; } code { font-family: MB Khursheed, Monaco, Consolas, "Andale Mono", "DejaVu Sans Mono", monospace; } /* =Structure -------------------------------------------------------------- */ /* The main theme structure */ #access .menu-header, div.menu, #colophon, #branding, #main, #wrapper { margin: 0 auto; width: 940px; } #wrapper { background: #fff; margin-top: 20px; padding: 0 20px; } /* Structure the footer area */ #footer-widget-area { overflow: hidden; } #footer-widget-area .widget-area { float: left; margin-right: 20px; width: 220px; } #footer-widget-area #fourth { margin-right: 0; } #site-info { float: left; font-size: 14px; font-weight: bold; width: 700px; } #site-generator { float: right; width: 220px; } /* =Global Elements -------------------------------------------------------------- */ /* Main global 'theme' and typographic styles */ body { background: #f1f1f1; } body, input, textarea { color: #666; font-size: 12px; line-height: 18px; } hr { background-color: #e7e7e7; border: 0; clear: both; height: 1px; margin-bottom: 18px; } /* Text elements */ p { margin-bottom: 18px; text-align:justify; } ul { list-style: square; margin: 0 0 18px 1.5em; } ol { list-style: decimal; margin: 0 0 18px 1.5em; } ol ol { list-style: upper-alpha; } ol ol ol { list-style: lower-roman; } ol ol ol ol { list-style: lower-alpha; } ul ul, ol ol, ul ol, ol ul { margin-bottom: 0; } dl { margin: 0 0 24px 0; } dt { font-weight: bold; } dd { margin-bottom: 18px; } strong { font-weight: bold; } cite, em, i { font-style: italic; } big { font-size: 131.25%; } ins { background: #ffc; text-decoration: none; } blockquote { font-style: italic; padding: 0 3em; } blockquote cite, blockquote em, blockquote i { font-style: normal; } pre { background: #f7f7f7; color: #222; line-height: 18px; margin-bottom: 18px; overflow: auto; padding: 1.5em; } abbr, acronym { border-bottom: 1px dotted #666; cursor: help; } sup, sub { height: 0; line-height: 1; position: relative; vertical-align: baseline; } sup { bottom: 1ex; } sub { top: .5ex; } input[type="text"], textarea { background: #f9f9f9; border: 1px solid #ccc; box-shadow: inset 1px 1px 1px rgba(0,0,0,0.1); -moz-box-shadow: inset 1px 1px 1px rgba(0,0,0,0.1); -webkit-box-shadow: inset 1px 1px 1px rgba(0,0,0,0.1); padding: 2px; } a:link { color: #0066cc; } a:visited { color: #743399; } a:active, a:hover { color: #ff4b33; } /* Text meant only for screen readers */ .screen-reader-text { position: absolute; left: -9000px; } /* =Header -------------------------------------------------------------- */ #header { padding: 30px 0 0 0; } #site-title { float: left; font-size: 30px; line-height: 36px; margin: 0 0 18px 0; width: 700px; } #site-title a { color: #000; font-weight: bold; text-decoration: none; } #site-description { clear: right; float: right; font-style: italic; margin: 15px 0 18px 0; width: 220px; } /* This is the custom header image */ #branding img { border-top: 4px solid #000; border-bottom: 1px solid #000; display: block; float: left; } /* =Menu -------------------------------------------------------------- */ #access { background: #000; display: block; float: left; margin: 0 auto; width: 940px; } #access .menu-header, div.menu { font-size: 13px; margin-left: 12px; width: 928px; } #access .menu-header ul, div.menu ul { list-style: none; margin: 0; } #access .menu-header li, div.menu li { float: left; position: relative; } #access a { color: #aaa; display: block; line-height: 38px; padding: 0 10px; text-decoration: none; } #access ul ul { box-shadow: 0px 3px 3px rgba(0,0,0,0.2); -moz-box-shadow: 0px 3px 3px rgba(0,0,0,0.2); -webkit-box-shadow: 0px 3px 3px rgba(0,0,0,0.2); display: none; position: absolute; top: 38px; left: 0; float: left; width: 180px; z-index: 99999; } #access ul ul li { min-width: 180px; } #access ul ul ul { left: 100%; top: 0; } #access ul ul a { background: #333; line-height: 1em; padding: 10px; width: 160px; height: auto; } #access li:hover > a, #access ul ul :hover > a { background: #333; color: #fff; } #access ul li:hover > ul { display: block; } #access ul li.current_page_item > a, #access ul li.current-menu-ancestor > a, #access ul li.current-menu-item > a, #access ul li.current-menu-parent > a { color: #fff; } * html #access ul li.current_page_item a, * html #access ul li.current-menu-ancestor a, * html #access ul li.current-menu-item a, * html #access ul li.current-menu-parent a, * html #access ul li a:hover { color: #fff; } /* =Content -------------------------------------------------------------- */ #main { clear: both; overflow: hidden; padding: 40px 0 0 0; } #content { margin-bottom: 36px; } #content, #content input, #content textarea { color: #333; font-size: 16px; line-height: 24px; } #content p, #content ul, #content ol, #content dd, #content pre, #content hr { margin-bottom: 24px; } #content ul ul, #content ol ol, #content ul ol, #content ol ul { margin-bottom: 0; } #content pre, #content kbd, #content tt, #content var { font-size: 15px; line-height: 21px; } #content code { font-size: 13px; } #content dt, #content th { color: #000; } #content h1, #content h2, #content h3, #content h4, #content h5, #content h6 { color: #000; line-height: 1.5em; margin: 0 0 20px 0; } #content table { border: 1px solid #e7e7e7; margin: 0 -1px 24px 0; text-align: left; width: 100%; } #content tr th, #content thead th { color: #888; font-size: 12px; font-weight: bold; line-height: 18px; padding: 9px 24px; } #content tr td { border-top: 1px solid #e7e7e7; padding: 6px 24px; } #content tr.odd td { background: #f2f7fc; } .hentry { margin: 0 0 48px 0; } .home .sticky { background: #f2f7fc; border-top: 4px solid #000; margin-left: -20px; margin-right: -20px; padding: 18px 20px; } .single .hentry { margin: 0 0 36px 0; } .page-title { color: #000; font-size: 14px; font-weight: bold; margin: 0 0 36px 0; } .page-title span { color: #333; font-size: 16px; font-style: italic; font-weight: normal; } .page-title a:link, .page-title a:visited { color: #888; text-decoration: none; } .page-title a:active, .page-title a:hover { color: #ff4b33; } #content .entry-title { color: #000; font-size: 21px; font-weight: bold; line-height: 1.3em; margin-bottom: 0; } .entry-title a:link, .entry-title a:visited { color: #000; text-decoration: none; } .entry-title a:active, .entry-title a:hover { color: #ff4b33; } .entry-meta { color: #888; font-size: 12px; } .entry-meta abbr, .entry-utility abbr { border: none; } .entry-meta abbr:hover, .entry-utility abbr:hover { border-bottom: 1px dotted #666; } .entry-content, .entry-summary { clear: both; padding: 12px 0 0 0; } #content .entry-summary p:last-child { margin-bottom: 12px; } .entry-content fieldset { border: 1px solid #e7e7e7; margin: 0 0 24px 0; padding: 24px; } .entry-content fieldset legend { background: #fff; color: #000; font-weight: bold; padding: 0 24px; } .entry-content input { margin: 0 0 24px 0; } .entry-content input.file, .entry-content input.button { margin-right: 24px; } .entry-content label { color: #888; font-size: 12px; } .entry-content select { margin: 0 0 24px 0; } .entry-content sup, .entry-content sub { font-size: 10px; } .entry-content blockquote.left { float: left; margin-left: 0; margin-right: 24px; text-align: right; width: 33%; } .entry-content blockquote.right { float: right; margin-left: 24px; margin-right: 0; text-align: left; width: 33%; } .page-link { clear: both; color: #000; font-weight: bold; margin: 0 0 22px 0; word-spacing: 0.5em; } .page-link a:link, .page-link a:visited { background: #f1f1f1; color: #333; font-weight: normal; padding: 0.5em 0.75em; text-decoration: none; } .home .sticky .page-link a { background: #d9e8f7; } .page-link a:active, .page-link a:hover { color: #ff4b33; } body.page .edit-link { clear: both; display: block; } #entry-author-info { background: #f2f7fc; border-top: 4px solid #000; clear: both; font-size: 14px; line-height: 20px; margin: 24px 0; overflow: hidden; padding: 18px 20px; } #entry-author-info #author-avatar { background: #fff; border: 1px solid #e7e7e7; float: left; height: 60px; margin: 0 -104px 0 0; padding: 11px; } #entry-author-info #author-description { float: left; margin: 0 0 0 104px; } #entry-author-info h2 { color: #000; font-size: 100%; font-weight: bold; margin-bottom: 0; } .entry-utility { clear: both; color: #888; font-size: 12px; line-height: 18px; } .entry-meta a, .entry-utility a { color: #888; } .entry-meta a:hover, .entry-utility a:hover { color: #ff4b33; } #content .video-player { padding: 0; } /* =Asides -------------------------------------------------------------- */ .home #content .format-aside p, .home #content .category-asides p { font-size: 14px; line-height: 20px; margin-bottom: 10px; margin-top: 0; } .home .hentry.format-aside, .home .hentry.category-asides { padding: 0; } .home #content .format-aside .entry-content, .home #content .category-asides .entry-content { padding-top: 0; } /* =Gallery listing -------------------------------------------------------------- */ .format-gallery .size-thumbnail img, .category-gallery .size-thumbnail img { border: 10px solid #f1f1f1; margin-bottom: 0; } .format-gallery .gallery-thumb, .category-gallery .gallery-thumb { float: left; margin-right: 20px; margin-top: -4px; } .home #content .format-gallery .entry-utility, .home #content .category-gallery .entry-utility { padding-top: 4px; } /* =Attachment pages -------------------------------------------------------------- */ .attachment .entry-content .entry-caption { font-size: 140%; margin-top: 24px; } .attachment .entry-content .nav-previous a:before { content: '\21900a0'; } .attachment .entry-content .nav-next a:after { content: '0a0\2192'; } /* =Images -------------------------------------------------------------- */ /* Resize images to fit the main content area. - Applies only to images uploaded via WordPress by targeting size-* classes. - Other images will be left alone. Use "size-auto" class to apply to other images. */ img.size-auto, img.size-full, img.size-large, img.size-medium, .attachment img { max-width: 100%; /* When images are too wide for containing element, force them to fit. */ height: auto; /* Override height to match resized width for correct aspect ratio. */ } .alignleft, img.alignleft { display: inline; float: left; margin-right: 24px; margin-top: 4px; } .alignright, img.alignright { display: inline; float: right; margin-left: 24px; margin-top: 4px; } .aligncenter, img.aligncenter { clear: both; display: block; margin-left: auto; margin-right: auto; } img.alignleft, img.alignright, img.aligncenter { margin-bottom: 12px; } .wp-caption { background: #f1f1f1; line-height: 18px; margin-bottom: 20px; max-width: 632px !important; /* prevent too-wide images from breaking layout */ padding: 4px; text-align: center; } .wp-caption img { margin: 5px 5px 0; } .wp-caption p.wp-caption-text { color: #888; font-size: 12px; margin: 5px; } .wp-smiley { margin: 0; } .gallery { margin: 0 auto 18px; } .gallery .gallery-item { float: left; margin-top: 0; text-align: center; width: 33%; } .gallery-columns-2 .gallery-item { width: 50%; } .gallery-columns-4 .gallery-item { width: 25%; } .gallery img { border: 2px solid #cfcfcf; } .gallery-columns-2 .attachment-medium { max-width: 92%; height: auto; } .gallery-columns-4 .attachment-thumbnail { max-width: 84%; height: auto; } .gallery .gallery-caption { color: #888; font-size: 12px; margin: 0 0 12px; } .gallery dl { margin: 0; } .gallery img { border: 10px solid #f1f1f1; } .gallery br+br { display: none; } #content .attachment img {/* single attachment images should be centered */ display: block; margin: 0 auto; } /* =Navigation -------------------------------------------------------------- */ .navigation { color: #888; font-size: 12px; line-height: 18px; overflow: hidden; } .navigation a:link, .navigation a:visited { color: #888; text-decoration: none; } .navigation a:active, .navigation a:hover { color: #ff4b33; } .nav-previous { float: left; width: 50%; } .nav-next { float: right; text-align: right; width: 50%; } #nav-above { margin: 0 0 18px 0; } #nav-above { display: none; } .paged #nav-above, .single #nav-above { display: block; } #nav-below { margin: -18px 0 0 0; } /* =Comments -------------------------------------------------------------- */ #comments { clear: both; } #comments .navigation { padding: 0 0 18px 0; } h3#comments-title, h3#reply-title { color: #000; font-size: 20px; font-weight: bold; margin-bottom: 0; } h3#comments-title { padding: 24px 0; } .commentlist { list-style: none; margin: 0; } .commentlist li.comment { border-bottom: 1px solid #e7e7e7; line-height: 24px; margin: 0 0 24px 0; padding: 0 0 0 56px; position: relative; } .commentlist li:last-child { border-bottom: none; margin-bottom: 0; } #comments .comment-body ul, #comments .comment-body ol { margin-bottom: 18px; } #comments .comment-body p:last-child { margin-bottom: 6px; } #comments .comment-body blockquote p:last-child { margin-bottom: 24px; } .commentlist ol { list-style: decimal; } .commentlist .avatar { position: absolute; top: 4px; left: 0; } .comment-author { } .comment-author cite { color: #000; font-style: normal; font-weight: bold; } .comment-author .says { font-style: italic; } .comment-meta { font-size: 12px; margin: 0 0 18px 0; } .comment-meta a:link, .comment-meta a:visited { color: #888; text-decoration: none; } .comment-meta a:active, .comment-meta a:hover { color: #ff4b33; } .commentlist .even { } .commentlist .bypostauthor { } .reply { font-size: 12px; padding: 0 0 24px 0; } .reply a, a.comment-edit-link { color: #888; } .reply a:hover, a.comment-edit-link:hover { color: #ff4b33; } .commentlist .children { list-style: none; margin: 0; } .commentlist .children li { border: none; margin: 0; } .nopassword, .nocomments { display: none; } #comments .pingback { border-bottom: 1px solid #e7e7e7; margin-bottom: 18px; padding-bottom: 18px; } .commentlist li.comment+li.pingback { margin-top: -6px; } #comments .pingback p { color: #888; display: block; font-size: 12px; line-height: 18px; margin: 0; } #comments .pingback .url { font-size: 13px; font-style: italic; } /* Comments form */ input[type=submit] { color: #333; } #respond { border-top: 1px solid #e7e7e7; margin: 24px 0; overflow: hidden; position: relative; } #respond p { margin: 0; } #respond .comment-notes { margin-bottom: 1em; } .form-allowed-tags { line-height: 1em; } .children #respond { margin: 0 48px 0 0; } h3#reply-title { margin: 18px 0; } #comments-list #respond { margin: 0 0 18px 0; } #comments-list ul #respond { margin: 0; } #cancel-comment-reply-link { font-size: 12px; font-weight: normal; line-height: 18px; } #respond .required { color: #ff4b33; font-weight: bold; } #respond label { color: #888; font-size: 12px; } #respond input { margin: 0 0 9px; width: 98%; } #respond textarea { width: 98%; } #respond .form-allowed-tags { color: #888; font-size: 12px; line-height: 18px; } #respond .form-allowed-tags code { font-size: 11px; } #respond .form-submit { margin: 12px 0; } #respond .form-submit input { font-size: 14px; width: auto; } /* =Widget Areas -------------------------------------------------------------- */ .widget-area ul { list-style: none; margin-left: 0; } .widget-area ul ul { list-style: square; margin-left: 1.3em; } .widget-area select { max-width: 100%; } .widget_search #s {/* This keeps the search inputs in line */ width: 60%; } .widget_search label { display: none; } .widget-container { margin: 0 0 18px 0; } .widget-title { color: #222; font-weight: bold; } .widget-area a:link, .widget-area a:visited { text-decoration: none; } .widget-area a:active, .widget-area a:hover { text-decoration: underline; } .widget-area .entry-meta { font-size: 11px; } #wp_tag_cloud div { line-height: 1.6em; } #wp-calendar { width: 100%; } #wp-calendar caption { color: #222; font-size: 14px; font-weight: bold; padding-bottom: 4px; text-align: left; } #wp-calendar thead { font-size: 11px; } #wp-calendar thead th { } #wp-calendar tbody { color: #aaa; } #wp-calendar tbody td { background: #f5f5f5; border: 1px solid #fff; padding: 3px 0 2px; text-align: center; } #wp-calendar tbody .pad { background: none; } #wp-calendar tfoot #next { text-align: right; } .widget_rss a.rsswidget { color: #000; } .widget_rss a.rsswidget:hover { color: #ff4b33; } .widget_rss .widget-title img { width: 11px; height: 11px; } /* Main sidebars */ #main .widget-area ul { margin-left: 0; padding: 0 20px 0 0; } #main .widget-area ul ul { border: none; margin-left: 1.3em; padding: 0; } #primary { } #secondary { } /* Footer widget areas */ #footer-widget-area { } /* =Footer -------------------------------------------------------------- */ #footer { margin-bottom: 20px; } #colophon { border-top: 4px solid #000; margin-top: -4px; overflow: hidden; padding: 18px 0; } #site-info { font-weight: bold; } #site-info a { color: #000; text-decoration: none; } #site-generator { font-style: italic; position: relative; } #site-generator a { background: url(images/wordpress.png) center left no-repeat; color: #666; display: inline-block; line-height: 16px; padding-left: 20px; text-decoration: none; } #site-generator a:hover { text-decoration: underline; } img#wpstats { display: block; margin: 0 auto 10px; } /* =Mobile Safari ( iPad, iPhone and iPod Touch ) -------------------------------------------------------------- */ pre { -webkit-text-size-adjust: 140%; } code { -webkit-text-size-adjust: 160%; } #access, .entry-meta, .entry-utility, .navigation, .widget-area { -webkit-text-size-adjust: 120%; } #site-description { -webkit-text-size-adjust: none; } /* =Print Style -------------------------------------------------------------- */ @media print { body { background: none !important; } #wrapper { clear: both !important; display: block !important; float: none !important; position: relative !important; } #header { border-bottom: 2pt solid #000; padding-bottom: 18pt; } #colophon { border-top: 2pt solid #000; } #site-title, #site-description { float: none; line-height: 1.4em; margin: 0; padding: 0; } #site-title { font-size: 13pt; } .entry-content { font-size: 14pt; line-height: 1.6em; } .entry-title { font-size: 21pt; } #access, #branding img, #respond, .comment-edit-link, .edit-link, .navigation, .page-link, .widget-area { display: none !important; } #container, #header, #footer { margin: 0; width: 100%; } #content, .one-column #content { margin: 24pt 0 0; width: 100%; } .wp-caption p { font-size: 11pt; } #site-info, #site-generator { float: none; width: auto; } #colophon { width: auto; } img#wpstats { display: none; } #site-generator a { margin: 0; padding: 0; } #entry-author-info { border: 1px solid #e7e7e7; } #main { display: inline; } .home .sticky { border: none; } } /* Theme Name: Twenty Ten */ /* RTL Basics */ body { direction:rtl; unicode-bidi:embed; } /* LAYOUT: Two-Column (Right) DESCRIPTION: Two-column fixed layout with one sidebar right of content */ #container { float: right; margin: 0 0 0 -240px; } #content { margin: 0 20px 36px 280px; } #primary, #secondary { float: left; } #secondary { clear: left; } /* =Fonts -------------------------------------------------------------- */ body, input, textarea, .page-title span, .pingback a.url, h3#comments-title, h3#reply-title, #access .menu, #access div.menu ul, #cancel-comment-reply-link, .form-allowed-tags, #site-info, #site-title, #wp-calendar, .comment-meta, .comment-body tr th, .comment-body thead th, .entry-content label, .entry-content tr th, .entry-content thead th, .entry-meta, .entry-title, .entry-utility, #respond label, .navigation, .page-title, .pingback p, .reply, .widget-title, input[type=submit] { font-family: MB Khursheed, Arial, Tahoma, sans-serif; } /* =Structure -------------------------------------------------------------- */ /* The main theme structure */ #footer-widget-area .widget-area { float: right; margin-left: 20px; margin-right: 0; } #footer-widget-area #fourth { margin-left: 0; } #site-info { float: right; } #site-generator { float: left; } /* =Global Elements -------------------------------------------------------------- */ /* Text elements */ ul, ol { margin: 0 1.5em 18px 0; } blockquote { font-style: normal; } /* Text meant only for screen readers */ .screen-reader-text { left: auto; text-indent:-9000px; overflow:hidden; } /* =Header -------------------------------------------------------------- */ #site-title { float: right; } #site-description { clear: left; float: left; font-style: normal; } #branding img { float: right; } /* =Menu -------------------------------------------------------------- */ #access { float:right; } #access .menu-header, div.menu { margin-right: 12px; margin-left: 0; } #access .menu-header li, div.menu li{ float:right; } #access ul ul { left:auto; right:0; float:right; } #access ul ul ul { left:auto; right:100%; } /* =Content -------------------------------------------------------------- */ #content table { text-align: right; margin: 0 0 24px -1px; } .page-title span { font-style:normal; } .entry-title, .entry-meta { clear: right; float: right; margin-left: 68px; margin-right: 0; } .entry-content input.file, .entry-content input.button { margin-left: 24px; margin-right:0; } .entry-content blockquote.left { float: right; margin-right: 0; margin-left: 24px; text-align: left; } .entry-content blockquote.right { float: left; margin-right: 24px; margin-left: 0; text-align: right; } #entry-author-info #author-avatar { float: right; margin: 0 0 0 -104px; } #entry-author-info #author-description { float: right; margin: 0 104px 0 0; } /* Gallery listing -------------------------------------------------------------- */ .category-gallery .gallery-thumb { float: right; margin-left:20px; margin-right:0; } /* Images -------------------------------------------------------------- */ #content .gallery .gallery-caption { margin-right: 0; } #content .gallery .gallery-item { float: right; } /* =Navigation -------------------------------------------------------------- */ .nav-previous { float: right; } .nav-next { float: left; text-align:left; } /* =Comments -------------------------------------------------------------- */ .commentlist li.comment { padding: 0 56px 0 0; } .commentlist .avatar { right: 0; left: auto; } .comment-author .says, #comments .pingback .url { font-style: normal; } /* Comments form */ .children #respond { margin: 0 0 0 48px; } /* =Widget Areas -------------------------------------------------------------- */ .widget-area ul { margin-right: 0; } .widget-area ul ul { margin-right: 1.3em; margin-left: 0; } #wp-calendar caption { text-align: right; } #wp-calendar tfoot #next { text-align: left; } /* Main sidebars */ #main .widget-area ul { margin-right: 0; padding: 0 0 0 20px; } #main .widget-area ul ul { margin-right: 1.3em; margin-left: 0; } /* =Footer -------------------------------------------------------------- */ #site-generator { font-style:normal; } #site-generator a { background-position: right center; padding-right: 20px; padding-left: 0; } .wordpress-hit-counter {direction:ltr;}
  • هڪ ڏينهن اسلاميه ڪاليج سکر جي اسٽاف روم ۾ ويٺي ويٺي سائين امير گل ڪٽوهر چيو ته اخبارن ۾ ڪالم ته ڏاڍا سٺا ٿا اچن پر ڪجھ عرصي کانپوءِ انهن جو نالو نشان نٿو ملي. پڇيومانس ته انٽرنيٽ تي به نٿا ملن . چيائين اتي به وڌ ۾ وڌ هفتي کان پراڻا نٿا ملن. بس اها ڳاله هئي هي بلاگ ٺاهڻ جي. _____ دعاگو : احمد علي مڱريو Website: ahmed.mangrio.com Email: ahmed@mangrio.com
  • صفحا

  • آرڪائوز

  • تازا ليک

  • تازا رايا

    Mohammad Khan Sial on وساريان نه وسرن (5) ڊي سي هاءِ…
    heman kumar on ڪاوش هائيڊ پارڪ
    jamila abbassi on سنڌي ٻولي قومي ٻولي ڇو نه؟ ليک…
    سنڌي ٻولي قومي ٻولي… on سنڌي ٻولي قومي ٻولي ڇو نه؟ ليک…
    Rehman Memon on تازي بجيٽ ۽ پسماندگي جي ڏانوڻن…
    Munwar ali on هر ڳالهه جي هڪڙي موسم آهي! ليک…
    ALLAHDINO BABBAR on ڏاکڻي پنجاب ۾ دهشتگردن خلاف ام…
    Dr Sameena Afghan on This blog is no more upda…
    Dr Sameena Afghan on تبديلي ئي آپشن هجڻ گهرجي! ليکڪ…
    Qasim Ali shah on سنڌ مان هندو آبادي جي لڏ پلاڻ…
    Sunita on ايف-آءِ-آر ڪٿي داخل ڪرائجي؟ لي…
    Abrar Ali Katpar on سال 1954 کان وٺي… ليکڪ :…
    Bilal jan on چڪر ڇاهي؟ ليکڪ : ڊاڪٽر ايوب…
    Bilal jan on چڪر ڇاهي؟ ليکڪ : ڊاڪٽر ايوب…
    muntazer soomro on سنڌ ۾ ايڏي پير پرستي ڇو…
  • بلاگ ڏٺو ويو

    • 13,213 دفعا

منفرد لهجي جي شاعر نور محمد سومري جي مرتئي تي: آدميءَ کي سمجهيو، مون نه ڪو اوهان پرين! ليکڪ : منير چانڊيو

جيتوڻيڪ منهنجي ساڻس ڪابه ملاقات نه هئي، هو پنهنجي زندگيءَ ۾ ڪيئن هو، تنهن جي مون کي بنهه خبر ڪانه آهي. منهنجي ساڻس اڻ ڏٺي دوستيءَ جو سبب سندس شاعريءَ جو ڪتاب ”خدا جو قسم“ ۽ ان ۾ لکيل سندس ”ٻه اکر“ جون هي سٽون آهن: ”منهنجا زير نظر سڀ نظم هڪڙي اسلوب جا آهن، انهن ۾ ڇا آهي ۽ ڇو آهي، سو آءٌ پوءِ ٻُڌائيندس، پهرين صرف اهو ٻُڌائيندس ته ڪتاب ستر صفحن جو ڇو آهي پر ان کان پهرين اهو ٻُڌائيندس ته نظم ننڍڙا ڇو آهن ۽ ان کان پهرين اهو ٻُڌائيندس ته ڪتاب جو ڪور ڪارو ڇو آهي ۽ ان کان پهرين ٻُڌائيندس ته ڪتاب جو نالو ”خدا جو قسم“ ڇو آهي پر انهن سڀني ڳالهين کان هٽي ڪري پهرين اهو ٻُڌائيندس ته مون ڪڏهن اسڪول ماستر کي ئي سوال جو جواب ڪونه ٻُڌايو.“ جنهن کي پڙهڻ کان پوءِ مون کان بي اختيار ٽهڪ ڇڏائجي ويا هئا ۽ مون پنهنجيءَ دل ۾ چيو هو، ”هيءُ ڪير به آهي، پر ڏاڍو لاجواب شخص آهي.“ سندس انهن سٽن ۾ ڏاڍي اُستادي گاڏڙ معصوميت هئي، جنهن منهنجو ساڻس دلي لڳاءُ پيدا ڪري ڇڏيو هو. اهو هن جو گفتو ئي مون سان سندس پهريون تعارف هو. اندازن اَٺ سال اڳي جڏهن مون سندس شاعري پڙهي هئي، تڏهن مون کي سندس شاعريءَ جي فني گهاڙيٽي ۽ ٻوليءَ کان وڌيڪ سندس شاعريءَ جي خيال، ان جي گهرائي ۽ ان انتهائي عام فهم، آسان، دل کي ڇهي ويندڙ ۽ اثرائتي اندازِ بيان ڏاڍو متاثر ڪيو هو. ڪجهه وقت تائين هر دوست کي پيو چوندو هئس، ”يار! تو نور محمد سومري جي شاعريءَ جو ڪتاب ”خدا جو قسم“ پڙهيو آهي؟“ جيڪڏهن ڪو دوست چوندو هو، ”نه“ ته کيس چوندو هئس، ”اهو ڪتاب توکي ضرور پڙهڻ گهرجي، مون سنڌي شاعريءَ ۾ ان لهجي جو عمده شاعر اڳي نه پڙهيو آهي.“

هڪ ڀيري هڪ شاعر دوست جڏهن منهنجو اهڙو رايو ٻُڌو ته چيائين، ”تون ان کي شاعري ٿو چئين؟ ۽ وري اها توکي وڻي به ٿي؟“ تڏهن مون کيس نور محمد سومري جو هڪ نظم ٻُڌايو هو:

ڇا اهو سمجهي سگهين ٿو

ڪويلون ڇو ٿيون رڙن،

ٻي ته مون کي ڪل ڪونهي،

پر اهو سمجهي سگهان ٿو،

يا وڻن تي گل ناهن،

يا وڻن تي پن ناهن.

کيس چيو هئم،  ڇا اهو نظم توکي نه ٿو وڻي؟ ان ۾ جيڪا المياتي پيڙا آهي، سا توکي متاثر نه ٿي ڪري؟ جنهن ۾ ڪويَلن جي رڙڻ کي وڻن جي اُجاڙ ۽ بدحاليءَ سان منسوب ڪيو ويو آهي! مان ته سوچيان ٿو ته ان شاعر ڪيئن ايترو گهرائيءَ سان سوچي ۽ وڏيءَ نفاست سان اهو نظم تخليق ڪيو آهي! ۽ هونئن به وڻن جي تباهيءَ تي ڪويل کان وڌ ٻيو ڪنهن کي تڪليف ٿيندي!؟

اهڙو هڪ حساس ۽ پيارو شاعر گمناميءَ ۾ ئي گذاري ويو. سندس دکدائڪ موت جي ڪنهن کي به خبر نه رهي. اڄ جي جديد اليڪٽرانڪ ۽ پرنٽ ميڊيا جي دؤر ۾ جت گڏهه گاڏي ۽ سائيڪل جي ٽڪر جي خبر به ٽي وي ۽ اخبار ۾ اچي ٿي، اتي هن سنڌ جي ڀلوڙ شاعر جي مرتئي جي خبر نه ته ڪنهن اخبار ۾ ڇپي ۽ نه ئي ڪنهن ٽي وي چينل جي ڪنهن رپورٽر کي ان خبر ۾ ڪا دلچسپي هئي. ايتري قدر جو هن جي لاڏاڻي جي سندس ويجهن دوستن کي به ڪا خبر نه رهي. شايد اڃان به سندس ڪجهه دوستن کي خبر نه هجي. ڪجهه ڏينهن اڳي سنڌي ٻوليءَ جو ڏاڍو پختو ۽ خوبصورت شاعر حسن درس اسان جي اداري ”سينٽر فار پيس اينڊ سول سوسائٽي“ جي آفيس آيو. هو ڏسڻ ۾ ئي ڏاڍو ڏکارو پئي لڳو، اچڻ سان ئي پاڻ کي ڪرسيءَ تي ڇڏي ڏنائين ۽ چيائين ته، ”تمام ٿڌو پاڻي پياريو.“ مون کانئس پڇيو ته، ”حسن صاحب! خير ته آهي؟“ ته چيائين، ”يار اسان جو هڪ چرياڻ دوست هو، سڄي عمر گمنام رهيو، ڏاڍو فقير انسان هو، اڄ گهڻي عرصي کان پوءِ هن جي ڳوٺ ويس ته ٻُڌايائون ته هو چار ڏينهن اڳ گذاري ويو آهي.“ اهڙي المياتي واقعي جو ٻُڌندي ئي ڏاڍو افسوس ٿيو. پڇيومانس ته، ”هن جو نالو ڇا هو؟“ چيائين ته، ”هن کي تمام گهٽ ماڻهو سڃاڻندا هئا. تون به شايد هن کي نه سڃاڻيندو هجين، هن جو نالو نور محمد سومرو هو.“

نور محمد سومري جي مرتئي جو ٻُڌي منهنجي دل مان دانهن نڪري وئي. دل ئي دل ۾ چيم، ”اڙي………… يار! نور محمد سومرو گذاري ويو.“ سچ ته اها خبر ٻُڌي ڏاڍو ڏک ٿيو. ڪجهه ڏينهن کان پوءِ جڏهن سنڌ جو ناميارو اديب، دانشور، نقاد ۽ ريسرچ اسڪالر سائين جامي چانڊيو صاحب واشنگٽن ڊي. سي مان پنهنجي ريسرچ ٿيسز : Pakistan Crises of Federalism and Provincial Autonomy لکي واپس وريو ته کيس مون ٻُڌايو، ”سائين! شاعر نور محمد سومرو گذاري ويو.“

اهو ٻُڌي ئي ڏاڍي افسوس مان چيائين، ”اوهه…… نور محمد سومرو گذاري ويو، اڙي يار! هو ڏاڍو سُٺو شاعر ۽ انتهائي حساس ماڻهو هو. آخري وقت ۾ ته هن کي شيزوفرينيا ٿي وئي هئي، هو پاڻ به ڊاڪٽر هو ۽ ڊاڪٽر آڪاش انصاريءَ وارن جو دوست هو، ڪڏهن ڪڏهن هنن سان گڏجي مون سان ڪچهريون ڪرڻ ايندو هو. ڏاڍو ڀلو ماڻهو هو.“ جامي صاحب جو هن لاءِ اهو رايو ٻُڌي ويتر ڏک ٿيو. هن دنيا ۾ جتي ٻيا ڪيترائي وڏا ڏوهه هجن ٿا، اتي حساس هجڻ به هڪ وڏو ڏوهه آهي. هن دنيا ۾ جيترو هڪ حساس شخص ڀوڳي ٿو، اوترو ڪو ٻيو نه ڀوڳيندو هوندو. هيءَ دنيا جنهن ۾ اڪثريت ٻهروپي، ڍونگي، مڪريل، دغاباز، بي ايمان، ڪوڙي، منافق ۽ سازشي ماڻهن جي آهي، اتي هڪ حساس ماڻهوءَ جي آخري منزل ڄڻ ته سائڪياٽري ڊپارٽمينٽ ئي هجي ٿي. دوستن ٻُڌايو ته ڪڏهن ڪڏهن هن جي ذهني حالت ايتري خراب ٿي ويندي هئي جو کيس گدوءَ واري سائڪياٽري اسپتال ۾ ڇهه ڇهه مهينا ٻَڌي رکندا هئا. نوجوان شاعر دوست ۽ ”خدا جو قسم“ جي پبلشر علي اظهار ٻُڌايو پئي ته هن پنهنجي شاعريءَ جي ٻين صنفن جا ڪتاب ٻين دوستن کي ڇپائڻ لاءِ ڏنا هئا، جيڪي نالي جي بکي ماڻهن پنهنجي نالي سان ڇپائي ڇڏيا. اها ڳالهه ٻُڌي ته تهائين وڏو افسوس ٿيو. هو ماڻهن جي من ۾ لڪل منافقت کي ڪٿ ٿي پروڙي سگهيو. شايد تڏهن ئي کانئس هيءُ نظم لکجي ويو هوندو:

تنهنجي من ۾ آهه ڇا

منهنجي من ۾ آهه ڇا

ڪنهن جي من ۾ آهه ڇا،

ڪنهن جي من ۾ آهه ڇا

آدميءَ کي سمجهيو

مون نه ڪو اوهان پرين

واقعي به هن سنسار ۾ آدميءَ کي سمجهڻ ڏاڍو ڏکيو آهي، هر شيءِ سمجهي سگهجي ٿي پر ڪنهن ماڻهوءَ جي من اندر ڇا آهي، اهو نه ٿو سمجهي سگهجي، ڪاش! سائنس ڪا اهڙي ايجاد ڪري ڏيکاري، جنهن سان ماڻهوءَ جي اندروني حالت جو به پتو پئجي سگهي. ۽ ڪيترن ئي نام نهاد حساس، ڊيموڪريٽ ۽ لبرل سڏجندر فردن جي به پت وائکي ٿي سگهي ۽ ڪنهن کي به ڪنهن جي احساسن ۽ جذبن سان کيڏڻ جي جرئت نه ٿي سگهي!

هيءَ دنيا ڪنهن حساس ماڻهوءَ جي رهڻ لاءِ نه آهي پر هيءَ دنيا نج پروفيشنل قسم جي ڪلڪيوليٽيڊ ماڻهن جي آهي، جيڪي پنهنجي ذاتي فائدي کانسواءِ ڪنهن لاءِ سوچڻ جي تڪليف ڪرڻ به پسند نه ٿا ڪن. ڪو مري يا جيئي، تنهن ۾ سندن ڇا؟ ڪنهن جي زندگي تباهه ٿئي ته ڀلي وڃي ٿئي، ماڻهو مرن ته ڀلي وڃي مرن، قوم تباهه ۽ برباد ٿئي ته ڀلي وڃي ٿئي، پنهنجي ديس جا ٻار اُڃيا، بُکيا ۽ ننگا آهن، ته تنهن ۾ سندن ڇا؟ کين رڳو پنهنجا مفاد عزيز هجن ٿا، هنن جو پروفيشنل فائدو ڪهڙيءَ ڳالهه ۾ آهي؟ ڪهڙي شيءِ ۾ کين Career Opportunities وڌيڪ آهن، ٻيو دنيا جهان ۾ ڇا به وڃي ٿئي، سندن پروفيشنل زبان ۾ اهو سندن Concern نه آهي. اهو Concern ته نور محمد سومري جهڙن ”چرياڻ ماڻهن“ ۽ سندس برادريءَ جي شخصن جو آهي، جيڪڏهن ديس ۾ درد گهڻو آهي ۽ ديس جي شام دُکي  آهي، ديس جا ٻار بکيا آهن ته هن کان ههڙو نظم لکجي ٿو وڃي:

درد ديس جو گهڻو،

شام ديس جي دُکي،

ٻار ديس جا بُکيا،

مان نه ٿو لکي سگهان،

مان نه ٿو پڙهي سگهان

تون لکين ته لک پرين

هيءَ پين، هي پنو پرين

هيءُ ته فقير شاعر هو، جنهن ايئن پئي سوچيو، پر هن دنيا جي اڪثر آبادي ته ايئن نه ٿي سوچي نه!؟ هتي ايئن سوچيندڙ ته ڪي تمام ٿورڙا ماڻهو آهن، جيڪي دنيا جي نظر ۾ Miss fit آهن، جيڪي دنيا جي حساب سان ڪڏهن به ترقي نه ٿا ڪري سگهن، دنيا وارا ته سوچين ٿا، ڇا ٿيو جي ديس ۾ درد گهڻو آهي؟ منهنجو گهر ته سُکيو آهي نه؟ ڇا ٿيو جي ديس جي شام دُکي آهي؟ منهنجي ته هر شام رنگين ٿئي ٿي نه؟ ديس جا ٻار بُکيا آهن ته ان ۾ منهنجو ڇا؟ منهنجا ٻار ته بکيا ڪونه آهن نه؟

نور محمد سومرو اڄ اسان وٽ جسماني طور موجود نه آهي. هو ڏکن ۾ يا سکن ۾ پنهنجي زندگي گذاري ويو، پر هو ساڻس محبت ڪندڙ ڪيترن ئي ماڻهن جي دلين ۾ سدائين زندهه رهندو.

منهنجا پيارا نور محمد! هيءَ دنيا واقعي تو جهڙي حساس ماڻهوءَ جي رهڻ لائق نه آهي، پر هن دنيا کي هڪ ڏينهن اهڙو مهذب بڻجڻو ضرور آهي، جنهن ۾ ڪوبه شخص ٻئي شخص جي احساس کي مجروح ڪرڻ جي سوچ نه رکي.

mchandio@cpcs.org.pk

جواب ڇڏيو

لاگ ان ٿيڻ لاءِ هيٺ پنهنجي تفصيل ڀريو يا ڪنهن آئڪان تي ڪلڪ ڪريو:

WordPress.com Logo

توهان پنهنجو WordPress.com اڪائونٽ استعمال ڪندي رايو ڏئي رهيا آهيو. لاگ آئوٽ ڪريو / تبديل ڪريو )

Twitter picture

توهان پنهنجو Twitter اڪائونٽ استعمال ڪندي رايو ڏئي رهيا آهيو. لاگ آئوٽ ڪريو / تبديل ڪريو )

Facebook photo

توهان پنهنجو Facebook اڪائونٽ استعمال ڪندي رايو ڏئي رهيا آهيو. لاگ آئوٽ ڪريو / تبديل ڪريو )

Google+ photo

توهان پنهنجو Google+ اڪائونٽ استعمال ڪندي رايو ڏئي رهيا آهيو. لاگ آئوٽ ڪريو / تبديل ڪريو )

%s سان رابطو پيو ڪري

%d bloggers like this: